ژ بەڕناما تەفسیر کورد
گەنجینەیا ئیسلامێ
فەرمودە، پەرتوک، دوعا، زکر، تەسبیح و ناڤێن خودێ — هەمی ل ئێک جهـ، ب زمانێ کوردی.
فەرمودەفەرمودێن پێغەمبەرێ ئیسلامێ
پەرتوکپەرتوکێن ئیسلامی
دوعادوعایێن قورئانێ
زکرزکرێ سپێدە، ئێڤاری و زێدەتر
تەسبیحهەژمارتنا زکری
ناڤێن خودێ٩٩ ناڤێن خودایێ دلۆڤان
ئەڤڕۆ ژ گەنجینەیێ
فەرمودێن پێغەمبەری ﷺ ب کوردی
٣١٤ فەرمودە ب عەرەبی و وەرگێڕانا کوردی (بادینی)، هەر ئێک ب ژێدەرێن خۆ ڤە — صحیح البخاری، صحیح مسلم و پەرتوکێن دی یێن سوننەتێ.
فەرمودەیا ئەڤرۆعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ مُحَمَّدٌ ﷺ «أَمَا يَخْشَى الَّذِي يَرْفَعُ رَأْسَهُ قَبْلَ الْإِمَامِ،…گونەها وی کەسێ سەرێ خۆ بەری پێشنڤێژی (ئیمامی) ڕاکەتئەرێ ئەو کەسێ بەری پێشنڤێژی سەرێ خۆ ڕادکەت ناتڕسیت، کو خودێ سەری وی بگوهۆڕیت ب سەرێ گوهدرێژی؟!بخوینە
٠ ژ ٣١٤ فەرمودان خواندینە
٠٪- ١ئیخلاص د گۆتن و كریاران داعَنْ عُمَرَ بْنِ الخَطَّابِ رضي الله عنه قال: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ: «إِنَّمَا الأَعْمَالُ…ژ عومه‌رێ كوڕێ خه‌ططابى -خودێ ژێ رازى بت- دئێته ڤه‌گوهاستن، دبێژت: من گوهـ ل پێغه‌مبه‌رى بوو -سلاڤ لێ بن-، دگۆت: هه‌ما كار ب ئنیه‌تانه، و هه‌ما هه‌ر مرۆڤه‌كى ئه‌و ئنیه‌ت بۆ هه‌یه یا وى كرییه دلێ خۆ، ڤێجا هه‌چییێ مشه‌ختبوونا وى بۆ خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى بت، ئه‌وى مشه‌ختبوونا وى بۆ خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وییه، و هه‌چییێ مشه‌ختبوونا وى بۆ دنیایه‌كێ بت دا بگه‌هتێ، یان ژنه‌كێ دا ماره بكه‌ت، ئه‌وى مشه‌ختبوونا وى بۆ وى تشتییه یێ ئه‌و بۆ مشه‌ختبووى.صحيح البخاريتێبینی
- ٢خۆدویركرن ژ ڕیمه‌تى و ناڤ و ده‌نگانعَنْ جُنْدُبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ رضي الله عنه قال: قال النبي ﷺ: «مَنْ سَمَّعَ سَمَّعَ اللَّهُ…جوندوبێ كوڕێ عه‌بدللاهێ به‌جه‌لى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هه‌چى كه‌سێ ئارمانجا وى ئه‌و بت خه‌لكى (ب باشى) گوهـ ل ناڤ و ده‌نگێن وى ببن (یه‌عنى: ژ به‌ر خه‌لكى كارێ باش بكه‌ت؛ دا ئه‌و مه‌دحێن وى بكه‌ن)، خودێ ناڤ و ده‌نگێن وى (ب خرابى) د ناڤ وان دا دێ به‌لاڤ كه‌ت، و هه‌چییێ ئارمانجا وى ئه‌و بت خه‌لك وى (باش) ببینن، خودێ دێ وى (كرێت) نیشا وان ده‌ت.صحيح البخاري
- ٣خۆ ژ تشتێ ب گومان و نه‌ئاشكه‌را بده پاشعَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ رضي الله عنه قال: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ: «إِنَّ الحَلَالَ…نوعمانێ كوڕێ به‌شیرى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: من گوهـ ل پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- بوو دگۆت: هندى حه‌لاله یێ ئاشكه‌رایه، و هندى حه‌رامه یێ ئاشكه‌رایه، و د ناڤبه‌را هه‌ردووان دا هنده‌ك كارێن ب گومان (نه‌ئاشكه‌را) هه‌نه، گه‌له‌ك كه‌س وان نزانن، ڤێجا هه‌چییێ خۆ ژ كارێن نه‌ئاشكه‌را بپارێزت ئه‌و وى دینێ خۆ و نامویسا خۆ پاراست، و هه‌چییێ بكه‌فته د ناڤ وان دا ئه‌و كه‌فته حه‌رامییێ، وه‌كى وى شڤانى یێ په‌زێ خۆ ل دۆر پاوانى دچه‌رینت، نێزیكه بچته ناڤ و بچه‌رینت، و هه‌ر مه‌لكه‌كى پاوانه‌ك هه‌یه، و پاوانێ خودێ ئه‌و تشتن یێن وى حه‌رام كرین، و د له‌شى دا پارچه‌یه‌ك هه‌یه ئه‌گه‌ر ئه‌و چاك بوو له‌ش هه‌مى دێ چاك بت، و ئه‌گه‌ر ئه‌و خراب بوو له‌ش هه‌مى دێ خراب بت، و ئه‌و پارچه دله.صحيح البخاري
- ٤ژیانا خۆ ل سه‌ر خواستنێ ئاڤا نه‌كه!عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ رضي الله عنه قال: سَأَلْتُ النَّبِيَّ ﷺ فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ…حه‌كیمێ كــوڕێ حــیــزامــى -خــودێ ژێ رازى بـــت- دبـێـژت: من خواستن ژ پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- كـر، وى دا مـن، پـاشى من خواستن ژ وى كر و وى دا من، پاشى من خواستن ژ وى كر و وى دا من، پاشى گۆت: هندى ئه‌ڤ ماله‌یه یێ كه‌سك و شرینه، ڤێجا هه‌چییێ وى ب دله‌كێ خۆش (بێى خواستن) وه‌رگرت، به‌ره‌كه‌ت دێ بۆ كه‌فته ناڤ، و هه‌چییێ دلێ خۆ ببه‌تێ (و وى بخوزات) به‌ره‌كه‌ت بۆ ناكه‌فتێ، و دێ وه‌كى وى بت یێ هه‌ر دخۆت و تێر نه‌بت، و ده‌ستێ بلند (یێ دده‌ت) چێتره ژ ده‌ستێ نزم (یێ دستینت).صحيح البخاري
- ٥ڕاستگۆییى به‌ره‌كه‌تێ دئێت و دره‌و به‌ره‌كه‌تێ ڕادكه‌تعَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ رضي الله عنه قال: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «الْبَيِّعَانِ بِالخِيَارِ مَا لَمْ…حه‌كیمێ كوڕێ حیزامى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئه‌وێ دكڕت ودفرۆشت ب كه‌یفا خۆنه كو لێڤه ببن هندى ئه‌و ژ نك ئێك نه‌چن، یان گۆت: حه‌تا ئه‌و ژ نك ئێك دچن، ڤێجا ئه‌گه‌ر وان ڕاستى گۆت و عه‌یبا تشتێ خۆ ئاشكه‌را كر، به‌ره‌كه‌ت بۆ وان دێ كه‌فته كڕین و فرۆتنا وان، و ئه‌گه‌ر وان عه‌یب ڤه‌شارت و دره‌و كر به‌ره‌كه‌تا كڕین و فرۆتنا وان دێ پویچ بت.صحيح البخاري
- ٦وه‌كى وێ یا ته بۆ خۆ دڤێت بلا ته بۆ برایێ خۆ بڤێتعَنْ أَنَسٍ رضي الله عنه، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ: «لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا…ئه‌نه‌سێ كوڕێ مالكى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئێك ژ هه‌وه باوه‌رییێ نائینت (باوه‌رییا وى تمام نابت) حه‌تا وه‌كى وێ یا وى بۆ خۆ دڤێت وى ئه‌و بۆ برایێ خۆ بڤێت.صحيح البخاريتێبینی
- ٧چاوا دێ تام كه‌یه شرینییا باوه‌رێعَنْ أَنَسٍ رضي الله عنه، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ: «ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الإِيمَانِ:…ئه‌نه‌سێ كوڕێ مالكى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: سێ تشت هه‌نه هه‌چییێ ئه‌و ل نك وى هه‌بن ئه‌و دێ شرینییا باوه‌رییێ پێ بینت: كو خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى ل به‌ر وى ژ هه‌ر ئێكێ دى یێ ژ بلى وان خۆشتڤیتر بت، و كو ب تنێ بۆ خودێ ئه‌و حه‌ز ژ كه‌سه‌كى بكه‌ت، و كو ئه‌و حه‌ز نه‌كه‌ت ل كوفرێ بزڤڕت كانێ چاوا وى نه‌ڤێت كو ئه‌و د ئاگرى دا بێته هاڤێتن.صحيح البخاري
- ٨سلبوون زێده‌تر ژ سێ ڕۆژان حه‌رامهعَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ رضي الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ: «لَا يَحِلُّ لِرَجُلٍ أَنْ…ئه‌بوو ئه‌ییووبێ ئه‌نصارى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: حه‌لال نینه بۆ زه‌لامه‌كى كو ئه‌و پتر ژ سێ ڕۆژان پشت بده‌ته برایه‌كێ خۆ، هه‌ردو دگه‌هنه ئێك ڤێجا ئه‌ڤه ڕوییێ خۆ ژێ وه‌رگێڕت، و یێ دى ڕوییێ خۆ ژێ وه‌رگێڕت، و یێ باشتر ژ وان ئه‌وه یێ به‌راهییێ سلاڤێ بده‌ته یێ دى.صحيح البخاري
- ٩خوینا موسلمانى بێ حه‌ق حه‌لال نابتعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ رضي الله عنه قال: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «لَا يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ…عه‌بدللاهێ كوڕێ مه‌سعوودى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: خوینا مرۆڤه‌كێ موسلمان یێ شاهده دده‌ت كو ژ خودێ پێڤه‌تر چو خودایێن حه‌ق نینن و كو ئه‌ز پێغه‌مبه‌رێ خودێمه حه‌لال نابت ب ئێك ژ سێ ڕێكان نه‌بت: نه‌فس ب نه‌فسێ، و ئه‌وێ ژن ئیناى و شوى كرى و زنایێ دكه‌ت، و ئه‌وێ ژ دینى ده‌ركه‌فتى و كۆما موسلمانان هێلاى.صحيح البخاري
- ١٠خه‌به‌رگۆتن و شه‌ڕێ موسلمانىعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ رضي الله عنه أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ: «سِبَابُ المُسْلِمِ فُسُوقٌ،…عه‌بدللاهێ كوڕێ مه‌سعوودى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: خه‌به‌رگۆتن بۆ موسلمانى سه‌رداچوونه، و شه‌ڕێ وى كوفره.صحيح البخاريتێبینی
- ١١ب چه‌كى ئیشاره‌تێ نه‌ده برایێ خۆعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ: «لَا يُشِيرُ أَحَدُكُمْ إِلَى أَخِيهِ…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئێك ژ هه‌وه بلا ب چه‌كى ئیشاره‌ت نه‌كه‌ته برایێ خۆ، چونكى ئه‌و نزانت به‌لكى شه‌یطان ژ ده‌ستێ وى ده‌ربێخت، ڤێجا ئه‌و بكه‌فته د كۆره‌كا ئاگرى دا.صحيح البخاري
- ١٢حەفت گونەهێن مرۆڤى دبەنه هیلاكێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّﷺ قَالَ: «اجْتَنِبُوا السَّبْعَ المُوبِقَاتِ» قَالُوا: يَا…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: خۆ ژ وان حه‌فت تشتان بده‌نه پاش یێن مرۆڤى دبه‌نه هیلاكێ، گۆتن: ئه‌و چنه ئه‌ى پێغه‌مبه‌رێ خودێ؟ وى گۆت: شركا ب خودێ، و سێره‌به‌ندى، و كوشتنا وێ نه‌فسا خودێ حه‌رامكرى ب حه‌قى نه‌بت، و خوارنا ریبایێ، و خوارنا مالێ ئێتیمى، و ڕه‌ڤینا ژ مه‌یدانا شه‌ڕى، و گونه‌هباركرنا ژنێن پاقژ و خودان باوه‌ر و بێ ئاگه‌هـ ب كرنا زنایێ.صحيح البخاري
- ١٣حەفت كەسێن خودێ سیبەرا خۆ لێ دكەتعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه، عَنِ النَّبِيِّﷺ قَالَ: «سَبْعَةٌ يُظِلُّهُمُ الله تعالى فِي ظِلِّهِ…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: حه‌فت كه‌س هه‌نه خودێ سیبه‌را خۆ لێ دكه‌ت ڕۆژا ژ سیبه‌را وى پێڤه‌تر چو سیبه‌ر نه‌بن: پێشه‌وایه‌كێ دادكه‌ر، و جحێله‌كێ دلێ وى ل مزگه‌فتان هلاویستى، و دو زه‌لامێن بۆ خودێ حه‌ز ژ ئێك و دو كرى ل سه‌ر گه‌هشتینه ئێك و ل سه‌ر ژێكڤه‌بووین، و زه‌لامه‌كێ ژنه‌كا خودان مه‌نصب و جوانى داخوازا وى بكه‌ت و ئه‌و بێژت: ئه‌ز ژ خودێ دترسم، و زه‌لامه‌كێ خێره‌كێ بده‌ت و ڤه‌شێرت حه‌تا ده‌ستێ وى یێ چه‌پێ نه‌زانت ده‌ستێ وى یێ ڕاستێ چ خه‌رج دكه‌ت، و زه‌لامه‌كێ ب تنێ خودێ ل بیرا خۆ بینته‌ڤه ڤێجا چاڤێن وى ڕۆندكان ببارینن.صحيح البخاريتێبینی
- ١٤چێترینێ ڤێ ئوممەتێ درەو و خیانەت ل نك نەبووعَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ رضي الله عنه، قَالَ: قَالَ النَّبِيُّﷺ : «خَيْرُكُمْ قَرْنِي، ثُمَّ الَّذِينَ…عمرانێ كوڕێ حوصه‌ینى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: چێترینێ هه‌وه خه‌لكێ ده‌مێ منن، پاشى ئه‌وێن د دویڤ دا دئێن، پاشى ئه‌وێن د دویڤ دا دئێن، -عمران دبێژت: ڤێجا ئه‌ز نزانم كانێ پێغه‌مبه‌رى سلاڤ لێ بن ئه‌و دو جاران یان سێ جاران گۆت- پاشى هنده‌ك پشتى وان دئێن شاهده‌ییێ دده‌ن و شاهده‌یى ژ وان نائێته خواستن، و خیانه‌تێ دكه‌ن و باوه‌رییا خه‌لكى پێ نائێت، و نه‌زران دده‌ن و ب جهـ نائینن، و قه‌له‌وى د ناڤ وان دا ئاشكه‌را دبت.صحيح البخاري
- ١٥نیشانێن منافقانعَنْ عَبْدِ الله بْنِ عَمْرٍو رضي الله عنه أَنَّ النَّبِيَّﷺ قَالَ: «أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ…عه‌بدللاهێ كوڕێ عه‌مرێ كوڕێ عاصى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: چار سالۆخه‌ت هه‌نه هه‌چییێ ئه‌و ل نك هه‌بن ئه‌و خوڕى منافقه، و هه‌چییێ ئێك ژ وان سالۆخه‌تان ل نك هه‌بت ئه‌وى سالۆخه‌ته‌كێ نیفاقێ ل نك هه‌یه: ئه‌گه‌ر ئێكى باوه‌رییا خۆ پێ ئینا ئه‌و خیانه‌تێ بكه‌ت، و ئه‌گه‌ر ئه‌و ئاخفت ئه‌و دره‌وێ بكه‌ت، و ئه‌گه‌ر وى په‌یمانه‌ك دا ئه‌و غه‌درێ بكه‌ت، و ئه‌گه‌ر وى هه‌ڤڕكى كر ئه‌و د سه‌ردادچت.صحيح البخاري
- ١٦نیشانێن منافقانعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّﷺ قَالَ: «آيَةُ المُنَافِقِ ثَلاَثٌ: إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ،…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: نیشانێن منافقى سێنه: ئه‌گه‌ر ئه‌و ئاخفت ئه‌و دره‌وێ بكه‌ت، و ئه‌گه‌ر وى په‌یمانه‌ك دا ئه‌و غه‌درێ بكه‌ت، و ئه‌گه‌ر ئێكى باوه‌رییا خۆ پێ ئینا ئه‌و خیانه‌تێ بكه‌ت.صحيح البخاري
- ١٧ڕاستى ڕێكا بەحەشتێیه و درەو ڕێكا جەهنەمێیهعَنْ عَبْدِ الله بن مسعود رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ، فَإِنَّ…عه‌بدللاهێ كوڕێ مه‌سعوودى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: وه ئێمانه‌ت ڕاستى، چونكى هندى ڕاستییه به‌رێ خودانى دده‌ته قه‌نجییێ، و هندى قه‌نجییه به‌رێ وى دده‌ته به‌حه‌شتێ، و زه‌لام دێ مینت ڕاستییێ بێژت و ل ڕاستییێ گه‌ڕیێت حه‌تا ئه‌و ل نك خودێ دئێته نڤیسین پڕڕاستگۆ، و هشیارى دره‌وێ بن، چونكى هندى دره‌وه به‌رێ خودانى دده‌ته سه‌رداچوونێ، و سه‌رداچوون به‌رێ وى دده‌ته ئاگرى، و زه‌لام دێ مینت دره‌وێ كه‌ت و ل دره‌وێ گه‌ڕیێت حه‌تا ئه‌و ل نك خودێ دئێته نڤیسین پڕدره‌وین.صحيح مسلم
- ١٨خرابترین مرۆڤ كەسێ دوڕوییهعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنْ رَسُولِ اللهﷺ قَالَ: «تَجِدُونَ النَّاسَ مَعَادِنَ، خِيَارُهُمْ فِي…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هوین دبینن مرۆڤ مه‌عده‌نن (یه‌عنى: د بناخه‌یێ خۆ دا ئه‌و دژێك جودانه) باشێ وان د جاهلییه‌تێ دا باشێ وانه د ئیسلامێ دا ئه‌گه‌ر زانابوو، و هوین دبینن باشترینێ مرۆڤان بۆ ڤى كارى (یه‌عنى: مه‌زنى و به‌رپڕسییێ) ئه‌وه یێ ژ هه‌مییان پتر ئه‌و نه‌ڤێت، و هوین دبینن خرابترینێ مرۆڤان دوڕوییه، ئه‌وێ ب ڕوییه‌كێ دئێته نك ڤان، و ب ڕوییه‌كى دئێته نك ڤان.صحيح البخاري
- ١٩خودێ ل دویڤ زۆردارى بەرددەت حەتا وى دگرتعَنْ أَبِي موسى رضي الله عنه قَالَ: قال رَسُولُ اللهﷺ : «إِنَّ الله لَيُمْلِي لِلظَّالِمِ حَتَّى إِذَا…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هندى خودێیه ل دویڤ زۆردارى به‌ردده‌ت، حه‌تا ئه‌گه‌ر وى ئه‌و گرت ئه‌و ژێ خلاص نابت، پاشى وى ئه‌ڤ ئایه‌ته خواند ئه‌وا تێدا هاتى: گرتنا خودایێ ته ب خه‌لكێ باژێڕان یا هۆسایه ده‌مێ ئه‌و زۆردارییێ دكه‌ن، هندى گرتنا وییه یا ب ئێش و دژواره.صحيح البخاري
- ٢٠پشتەڤانییا ته بۆ زۆردارى ئەوه تو نەهێلى ئەو زۆردارییێ بكەتعَنْ أَنَسٍ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «انْصُرْ أَخَاكَ ظَالِمًا، أَوْ مَظْلُومًا» فَقَالَ…ئه‌نه‌س -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: تو پشته‌ڤانییا برایێ خۆ بكه چ ئه‌و یێ زۆردار بت، چ زۆردارى لێ هاتبته‌كرن. زه‌لامه‌كى گۆت: ئه‌ى پێغه‌مبه‌رێ خودێ، ئه‌ز دێ پشته‌ڤانییا وى كه‌م ئه‌گه‌ر زۆردارى ل وى هاتبته‌كرن، به‌لێ پا ئه‌گه‌ر ئه‌و یێ زۆردار بت، چاوا ئه‌ز دێ پشته‌ڤانییا وى كه‌م؟ وى گۆت: تو دێ وى ژ زۆردارییێ گرى ئه‌وه پشته‌ڤانییا ته بۆ وى.صحيح البخاري
- ٢١موسلمانێ دورست كیە؟ و مشەختێ دورست كیە؟عَنْ عَبْدِ الله بْنِ عَمْرٍو رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّﷺ قَالَ : «المُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ المُسْلِمُونَ…عه‌بدللاهێ كوڕێ عه‌مرى -خودێ ژ هه‌ردویان رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: موسلمان ئه‌وه یێ موسلمان ژ ئه‌زمانێ وى و ده‌ستێ وى دپارستى بن، و مشه‌خت ئه‌وه یێ پشت بده‌ته وى یێ یێ خودێ نه‌هى ژێ كرى.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٢سالۆخەتێن موسلمانێ دورستعَنِ عَبْدِ الله بْنِ عُمَرَ رضي الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللهﷺ قَالَ: «المُسْلِمُ أَخُو المُسْلِمِ لاَ…عه‌بدللاهێ كوڕێ عومه‌رى -خودێ ژ هه‌ردویان رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: موسلمان برایێ موسلمانییه زۆردارییێ لێ ناكه‌ت، و وى ته‌سلیمى دوژمنى ناكه‌ت، و هه‌چییێ د خێرا برایێ خۆ دا بت خودێ دێ د خێرا وى دا بت، و هه‌چییێ ته‌نگاڤییه‌كێ ژ سه‌ر موسلمانه‌كى ڕاكه‌ت خودێ ته‌نگاڤییه‌كێ ژ ته‌نگاڤییێن ڕۆژا قیامه‌تێ دێ ژ سه‌ر وى ڕاكه‌ت، و هه‌چییێ موسلمانه‌كى ستاره بكه‌ت ڕۆژا قیامه‌تێ خودێ دێ وى ستاره كه‌ت.صحيح البخاري
- ٢٣حەفت ئەمر و حەفت نەهىقَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ رضي الله عنه : أَمَرَنَا النَّبِيُّﷺ بِسَبْعٍ وَنَهَانَا عَنْ سَبْعٍ، أَمَرَنَا…به‌ررائێ كوڕێ عازبى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- فه‌رمان ب حه‌فت تشتان ل مه كر، و ئه‌م ژ حه‌فت تشتان داینه پاش، وى فه‌رمان ب سه‌ره‌دانا نه‌خۆشان ل مه كر و دویكه‌فتنا جه‌نازه‌یان، و به‌رسڤدانا وى یێ دبێنژت، و نه‌شكاندنا سویندا وى یێ مرۆڤى دده‌ته سویندێ، و پشته‌ڤانییا وى یێ سته‌م لێ دئێته‌كرن، و به‌لاڤكرنا سلاڤێ، و چوونا د به‌رسڤا وى یێ مرۆڤى ڤه‌خوینت، و وى ئه‌م ل به‌رخۆكرنا گوستیركێن زێڕى داینه پاش، و خوارنا د ئامانێن زیڤى دا، و جلێن ده‌واران ئه‌وێن ژ ئاڤرمیشى دئێنه چێكرن، و كراسێن ئاڤرمیشى، و كراسێن ئیسته‌بره‌ق و دیباجى (و ئه‌و ژى دو ڕه‌نگێن ئاڤرمیشینه).صحيح البخاري
- ٢٤خودان باوەر خودان باوەرى دگرتعَنْ أَبِي مُوسَى رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّﷺ قَالَ: «إِنَّ المُؤْمِنَ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ يَشُدُّ…ئه‌بوو مووسا -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: خودان باوه‌ر بۆ خودان باوه‌رى وه‌كى ئاڤاهییه هنده‌ك هنده‌كێ دگرت. و وى تبلێن خۆ كرنه د ناڤێك ڕا.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٥مەتەلا خودان باوەرانعَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «مَثَلُ المُؤْمِنِينَ فِي…نوعمانێ كوڕێ به‌شیرى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: مه‌ته‌لا خودان باوه‌ران د ڤیان و ره‌حم و دلۆڤانییا وان دا، وه‌كى مه‌ته‌لا له‌شییه، ئه‌گه‌ر ئه‌ندامه‌ك ژێ ئێشا له‌ش هه‌مى تاگرتى دبت و خه‌و ب چاڤان ناكه‌ڤت.صحيح البخاري
- ٢٦دو ڕەنگێن دورست یێن حەسویدییێعَنْ عَبْدِ الله بْنِ مَسْعُودٍ رضي الله عنه يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «لاَ حَسَدَ إِلاَّ فِي…عه‌بدللاهێ كوڕێ مه‌سعوودى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: حه‌سویدى چێ نابت، یا دو مرۆڤان تێ نه‌بت: زه‌لامه‌كى خودێ ماله‌كێ دایێ ڤێجا ئه‌و وى د حه‌قییێ دا خه‌رج دكه‌ت، و زه‌لامه‌كى خودێ زانینا (قورئانێ) یا دایێ ڤێجا ئه‌و حوكمى پێ دكه‌ت، و وێ نیشا خه‌لكى دده‌ت.صحيح البخاري
- ٢٧ژ سالۆخەتێن بەحەشتى و جەهنەمییانعَن حَارِثَةَ بْنِ وَهْبٍ الخُزَاعِيِّ رضي الله عنه قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّﷺ يَقُولُ: «أَلَا أُخْبِرُكُمْ…حارثه‌یێ كوڕێ وه‌هه‌بێ خوزاعى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئه‌رێ ئه‌ز بۆ هه‌وه به‌حسێ به‌حه‌شتییان نه‌كه‌م كینه؟ هه‌ر لاوه‌زه‌كێ خه‌لك وى لاواز دبینن، ئه‌گه‌ر ئه‌و خودێ بده‌ته سویندێ خودێ سویندا وى دێ ب جهـ ئینت، و ئه‌ز بۆ هه‌وه به‌حسێ جه‌هنه‌مییان نه‌كه‌م؟ هه‌ر كه‌سێ زڤڕ و ڕه‌ق و خۆ مه‌زن دكه‌ت.صحيح البخاري
- ٢٨دا كو نعمەتا خودێ كێم نەكەىعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «انْظُرُوا إِلَى مَنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ،…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: به‌رێ خۆ بده‌نه یێن د بن خۆ دا، و به‌رێ خۆ نه‌ده‌نه یێن د سه‌ر خۆ دا، ئه‌و هه‌ژیتره كو هوین نعمه‌تا خودێ كێم نه‌كه‌ن.صحيح مسلم
- ٢٩دو گونەهێن مرۆڤ د قەبرى دا پێ دئێته عەزابدانعَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رضي الله عنه قَالَ مَرَّ النَّبِيُّﷺ بِقَبْرَيْنِ فَقَالَ: «إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ…ئبن عه‌بباس -خودێ ژ هه‌ردویان رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌ر -سلاڤ لێ بن- د به‌ر دو قه‌بران ڕا بۆرى، و گۆت: ئه‌و هه‌ردو یێن دئێنه عه‌زابدان، و ئه‌و نه ژ به‌ر تشته‌كێ مه‌زن دئێنه عه‌زابدان، ئێك ژ وان خۆ ژ ده‌سنڤێژا زراڤ نه‌دپاراست، و یێ دى قه‌سه ڤه‌دگوهازتن.صحيح البخاريتێبینی
- ٣٠قەسەڤەگوهێز ناچته بەحەشتێقَالَ حُذَيْفَةُ رضي الله عنه : سَمِعْتُ رَسُولَ اللهﷺ يَقُولُ: «لاَ يَدْخُلُ الجَنَّةَ نَمَّامٌ».حوذه‌یفه -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: قه‌سه‌ڤه‌گوهێز ناچته به‌حه‌شتێ.صحيح مسلم
- ٣١بەیعا صەحابییان بۆ پێغەمبەرى ل سەر چ بوو؟عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الْصامتِ رضي الله عنه قَالَ: بَايَعْنَا رَسُولَ اللهﷺ عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِي…عوباده‌یێ كوڕێ صامتى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: مه به‌یعه دا پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- كو ئه‌م ل ته‌نگاڤى و فره‌هییێ و خۆشى و نه‌خۆشییێ گوهدارییێ بكه‌ین، و وى ب پێش خۆ بێخین، و كو ئه‌م هه‌ڤڕكییا مه‌زنان د كارێ وان دا نه‌كه‌ین، وه‌سا نه‌بت هوین كوفره‌كا ئاشكه‌را ببینن هه‌وه ده‌لیله‌ك ژ خودێ ل سه‌ر هه‌بت، و كو ئه‌م حه‌قییێ بێژین ل چى جهێ ئه‌م لێ بین، ئه‌م د ده‌ر حه‌قا خودێ دا ژ لۆمه‌یا كۆمكه‌رى نه‌ترسین.صحيح البخاري
- ٣٢به‌یعا صه‌حابییان بۆ پێغه‌مبه‌رى ل سه‌ر چ بوو؟عَن عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ رضي الله عنه قَالَ: بَايَعْتُ رَسُولَ اللهﷺ فِي رَهْطٍ فَقَالَ: «أُبَايِعُكُمْ…عوباده‌یێ كوڕێ صامتى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: من د ناڤ كۆمه‌كێ دا به‌یعه دا پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- وى گۆت: ئه‌ز دێ به‌یعێ ده‌مه هه‌وه كو هوین چو شریكان بۆ خودێ چێ نه‌كه‌ن، و دزییێ نه‌كه‌ن، و زنایێ نه‌كه‌ن، و زارۆكێن خۆ نه‌كوژن، و چو بێبه‌خییان ل به‌ر ده‌ست و پییێن خۆ نه‌كه‌ن، و هوین د كارێ قه‌نج دا بێ ئه‌مرییا من نه‌كه‌ن. ڤێجا هه‌چییێ ژ هه‌وه ئه‌ڤ چه‌نده ب جهـ ئینا خێرا وى ل سه‌ر خودێیه، و هه‌چییێ تشته‌ك ژ وان كر، و د دنیایێ دا ئه‌و پێ هاته‌گرتن ئه‌و دێ بته پاقژكرن و ژێبرن بۆ گونه‌ها وى، و هه‌چییێ خودێ وى ستاره بكه‌ت، ئه‌و ل سه‌ر به‌ختێ خودێیه، ئه‌گه‌ر وى بڤێت ئه‌و دێ وى عه‌زاب ده‌ت، و ئه‌گه‌ر بڤێت دێ گونه‌ها وى ژێ به‌ت.صحيح البخاري
- ٣٣ئەو كارێن بۆ مرۆڤى خێرعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «كُلُّ سُلَامَى مِنْ النَّاسِ عَلَيْهِ…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هه‌ر گه‌هه‌كا د له‌شێ مرۆڤان دا هه‌ى خێره‌ك ل سه‌ر هه‌یه، هه‌ر ڕۆژه‌كا دهه‌لێت و ئه‌و دادییێ د ناڤبه‌را دویان دا دكه‌ت خێره‌كه، و هاریكارییا زه‌لامه‌كى ل سه‌ر ده‌وارا وى دكه‌ت وى لێ بار دكه‌ت یان بارێ وى هل دده‌ته سه‌ر خێره‌كه، و گۆتنا باش خێره‌كه، و هه‌ر پێگاڤه‌كا ئه‌و بۆ نڤێژێ دهاڤێت خێره‌كه، و ڕاكرنا نه‌خۆشییێ ژ ڕێكێ خێره‌كه.صحيح البخاري
- ٣٤مافێ ڕێكێعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الخُدْرِيِّ رضي الله عنه عَنْ النَّبِيِّﷺ قَالَ: «إِيَّاكُمْ وَالجُلُوسَ عَلَى…ئه‌بوو سه‌عیدێ خودرى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هشیارى ڕوینشتنا ل سه‌ر ڕێكان بن، گۆتن: مه ژ بلى وان چو جهێن دى نینن، ئه‌و دیوانخانه‌یێن مه‌نه ئه‌م سوحبه‌تێن خۆ لێ دكه‌ین، وى گۆت: ئه‌گه‌ر هوین هه‌ر دێ لێ ڕوینن، هوین مافێ ڕێكێ بده‌نێ، گۆتن: مافێ ڕێكێ چییه؟ وى گۆت: گرتنا چاڤییه و نه‌گه‌هاندنا نه‌خۆشییێیه، و زڤڕاندنا سلاڤێیه، و فه‌رمانا ب باشییێیه، و پاشڤه‌برنا ژ خرابییێیه.صحيح البخاري
- ٣٥كیژ موسلمانەتى باشترە؟عَنْ عَبْدِ الله بْنِ عَمْرٍو رضي الله عنه أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّﷺ : أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ؟…عه‌بدللاهێ كوڕێ عه‌مرى -خودێ ژ هه‌ردویان رازى بت- دبێژت: زه‌لامه‌كى پسیار ژ پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- كر: كیژ موسلمانه‌تى چێتره؟ وى گۆت: كو تو خوارنێ بده‌ى، و سلاڤێ بده‌یه وى یێ تو دنیاسى، و وى یێ تو نه‌نیاسى ژى.صحيح البخاري
- ٣٦ژ پێتڤییێن باوەرییا ب خودێ و ڕۆژا دووماهییێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنْ النَّبِيِّﷺ قَالَ: «مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِالله وَالْيَوْمِ الْآخِرِ…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هه‌چییێ باوه‌رى ب خودێ و ڕۆژا دووماهییێ هه‌بت بلا قه‌درێ مێڤانی خۆ بگرت، و هه‌چییێ باوه‌رى ب خودی و ڕۆژا دووماهییێ هه‌بت بلا یێ ب مرۆڤاینى بت، و هه‌چییێ باوه‌رى ب خودی و ڕۆژا دووماهییێ هه‌بت بلا خێرێ بێژت یان خۆ بێ ده‌نگ بكه‌ت.صحيح البخاري
- ٣٧سوننەتا دەستویردانێعَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ رضي الله عنه قَالَ: دعَا رَجُلٌ النَّبيَّﷺ لِطَعامٍ صَنَعَهُ خامِسَ…ئه‌بوو مه‌سعوودێ ئه‌نصارى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: زه‌لامه‌كى پێغه‌مبه‌ر -سلاڤ لێ بن- د گه‌ل چار كه‌سان ڤه‌خوانده مالا خۆ، و زه‌لامه‌ك ب دویڤ وان كه‌فت، ده‌مێ ئه‌و گه‌هشتییه به‌ر ده‌رگه‌هى، پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئه‌ڤه یێ ب دویڤ مه كه‌فتى، ئه‌گه‌ر تو حه‌ز بكه‌ى ده‌ستویرییێ بدێ، و ئه‌گه‌ر تو حه‌ز بكه‌ى ئه‌و دێ زڤڕت. وى گۆت: نه، ئه‌ز دێ ده‌ستویرییێ ده‌مێ ئه‌ى پێغه‌مبه‌رێ خودێ.صحيح البخاري
- ٣٨سوننەتا دەستویردانێعن أَبي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «الاِسْتِئْذَانُ ثَلاَثٌ، فَإِنْ…ئه‌بوو مووسایێ ئه‌شعه‌رى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: خواستنا ده‌ستویرییێ سێ جارانه، ڤێجا ئه‌گه‌ر ده‌ستویرى بۆ ته هاته‌دان هه‌ڕه، ئه‌گه‌ر نه بزڤڕه‌ڤه.صحيح البخاري
- ٣٩ئەوێ جیرانێ وى یێ ژێ ئەمین نەبتعَنْ أَبِي هريرة رضي الله عنه أَنَّ النَّبِيَّﷺ قَالَ: «وَالله لَا يُؤْمِنُ، وَالله لَا يُؤْمِنُ، وَالله لَا…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ب خودێ ئه‌و باوه‌رییێ نائینت، ب خودێ ئه‌و باوه‌رییێ نائینت، ب خودێ ئه‌و باوه‌رییێ نائینت، گۆتن: و ئه‌و كییه ئه‌ى پێغه‌مبه‌رێ خودێ؟ گۆت: ئه‌وێ جیرانێ وى یێ ژ خرابییێن وى ئه‌مین نه‌بت.صحيح البخاري
- ٤٠ئەوێ بێ دەستویرى بەرێ خۆ بدەته مالەكێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّﷺ قَالَ: «مَنِ اطَّلَعَ فِي بَيْتِ قَوْمٍ بِغَيْرِ…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هه‌چییێ به‌رێ خۆ بده‌ته ماله‌كێ بێى ده‌ستویرییا وان، بۆ وان هه‌یه ئه‌و چاڤێن وى بیننه ده‌ر.صحيح البخاري
- ٤١دەولەمەندێ دەینێ خۆ نەدەت زۆردارهعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللهﷺ قَالَ: «مَطْلُ الْغَنِيِّ ظُلْمٌ، فَإِذَا أُتْبِعَ…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: نه‌دانا ده‌وله‌مه‌ندى بۆ ده‌ینێ خۆ زۆردارییه، و ئه‌گه‌ر ئێك بۆ كه‌سه‌كێ تێر و تژى هاته حه‌واله‌كرن، بلا ئه‌و ب وێ حه‌والێ بكه‌ت.صحيح البخاري
- ٤٢ئەوێ ژ دیارییا خۆ لێڤه ببتعَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ النَّبِيُّﷺ : «الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْكَلْبِ يَقِيءُ…ئبن عه‌بباس -خودێ ژ هه‌ردویان رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئه‌وێ ل خه‌لات و دیارییا خۆ لێڤه دبت، وه‌كى صه‌یه دلێ خۆ ڕادكه‌ت و لێ دزڤڕته‌ڤه.صحيح البخاري
- ٤٣خێرا چاندنێعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَغْرِسُ غَرْسًا، أَوْ…ئه‌نه‌سێ كوڕێ مالكى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هه‌ر موسلمانه‌كێ شتله‌كێ د عه‌ردى ڕا بكه‌ت، یان داره‌كێ (ژ تۆڤى) بچینت، ڤێجا طه‌یره‌ك یان مرۆڤه‌ك، یان حه‌یوانه‌ك ژێ بخۆت، ئه‌و دێ بۆ وى بته خێر.صحيح البخاري
- ٤٤هەڤڕكییەكا د ئەمانەتى داعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ النَّبِيُّﷺ : «اشْتَرَى رَجُلٌ مِنْ رَجُلٍ عَقَارًا لَهُ،…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: زه‌لامه‌كى پارچه‌یه‌كا عه‌رده‌كى ژ ئێكى كڕى، و جه‌ڕكه‌كێ زێڕى د عه‌ردى ڕا دیت، بكڕێ عه‌ردى گۆته خودانێ عه‌ردى: زێڕێ خۆ ببه، من عه‌ردى یێ ژ ته كڕى نه زێڕ، خودانێ عه‌ردى گۆتێ: من عه‌رد ب وى تشتى ڤه یێ فرۆتییه ته یێ د ناڤ دا، ڤێجا وان حوكمێ خۆ بره نك زه‌لامه‌كى، وى زه‌لامى گۆته وان: هه‌وه عه‌یال هه‌یه؟ ئێكى گۆت: من كوڕه‌كێ هه‌ى، یێ دى گۆت: من كچه‌كا هه‌ى، زه‌لامى گۆتێ: وێ كچێ بده‌نه وى كوڕى، و وى مالى ل وان خه‌رج بكه‌ن، و خێرێ ژێ بده‌ن.صحيح البخاري
- ٤٥زەلامێ ژ هەمییان پتر خودێ حەز ژێ ناكەتعَنْ عَائِشَةَ -رَضِيَ الله عَنْهَا- عَنْ النَّبِيِّﷺ قَالَ: «إِنَّ أَبْغَضَ الرِّجَالِ إِلَى الله الْأَلَدُّ…عائیشا -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: زه‌لامێ ژ هه‌مییان پتر خودێ حه‌ز ژێ ناكه‌ت، هه‌ڤڕكێ دژواره.صحيح البخاري
- ٤٦زیرەك ئەوه یێ بشێته خۆعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللهﷺ قَالَ: «لَيْسَ الشَّدِيدُ بِالصُّرَعَةِ، إِنَّمَا…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: زیره‌ك ئه‌و نینه یێ ب خۆلێكدانێ یێ زیره‌ك بت، هه‌ما یێ زیره‌ك ئه‌وه یێ ل ده‌مێ كه‌ربێ بشێته خۆ.صحيح البخاريتێبینی
- ٤٧هندەك گونەهێن مەزنعَنْ ثَابِتِ بْنَ الضَّحَّاكِ رضي الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللهﷺ قَالَ: «مَنْ حَلَفَ عَلَى يَميْنٍ بمِلَّةٍ…ثابتێ كوڕێ ضه‌ححاكى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هه‌چییێ ژ دره‌و سوینده‌كێ بخۆت (و بێژت: ئه‌گه‌ر وه‌سا نه‌بت ئه‌و ل سه‌ر فلان دینى بت ژ بلى ئیسلامێ) ئه‌و دێ وه‌سا بت وه‌كى وى گۆتى، و هه‌چییێ د دنیایێ دا خۆ ب تشته‌كى بكوژت ڕۆژا قیامه‌تێ ئه‌و دێ ب وى تشتى ئێته عه‌زابدان، و چو نه‌زر ل سه‌ر زه‌لامى نینه د وى تشتى دا یێ وى نه‌بت. و د ریوایه‌ته‌كا دى دا زێده دكه‌ت و دبێژت: له‌عن باراندن ل خودان باوه‌رى وه‌كى كوشتنا وییه، و هه‌چییێ خودان باوه‌ره‌كى كافر بكه‌ت، ئه‌و وه‌كى كوشتنا وییه.صحيح البخاري
- ٤٨چێ نابت كەس مرنێ بخوازتعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رضي الله عنه قَالَ: قال النَّبِيُّﷺ : «لَا يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدُكُمْ المَوْتَ مِنْ…ئه‌نه‌سێ كوڕێ مالكى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئێك ژ هه‌وه ژ به‌ر نه‌خۆشییه‌كا گه‌هشتییێ بلا داخوازا مرنێ نه‌كه‌ت، و ئه‌گه‌ر وى چو ڕێ نه‌بت و دڤێت وه بكه‌ت، بلا ئه‌و بێژت: ئه‌ى خودا تو من بهێله زێندى هندى ژیان بۆ من یا ب خێرتر بت، و تو من بمرینه ئه‌گه‌ر مرن بۆ من ب خێرتر بت.صحيح البخاري
- ٤٩گرنگییا ئەخلاقێ باشعَنْ عَبْدِ الله بْنِ عَمْرٍو رضي الله عنه قَالَ: لَمْ يَكُنْ النَّبِيُّﷺ فَاحِشًا وَلَا مُتَفَحِّشًا،…عه‌بدللاهێ كوڕێ عه‌مرى -خودێ ژ هه‌ردویان رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌ر -سلاڤ لێ بن- مرۆڤه‌كێ فه‌حش نه‌بوو، و وى فه‌حشاتى نه دكر ژى، و وى گۆت: باشێ هه‌وه ئه‌وه یێ ئه‌خلاقێ وى چێتر بت.صحيح البخاري
- ٥٠كەنییا پێغەمبەرى گڕنژین بووعَنْ عَائِشَةَ -رَضِيَ الله عَنْهَا- قَالَتْ: مَا رَأَيْتُ النَّبِيَّﷺ مُسْتَجْمِعًا قَطُّ ضَاحِكًا حَتَّى…عائیشا -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: من پێغه‌مبه‌ر -سلاڤ لێ بن- قه‌ت نه‌دیت كه‌نییه‌كا وه‌سا كربت حه‌تا كو ئه‌ز پاشییا ده‌ڤێ وى ببینم، هه‌ما ب تنێ ئه‌و دگڕنژى.صحيح البخاري
- ٥١باشییا دانێ و خرابییا دەستگرتنێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه أَنَّ النَّبِيَّﷺ قَالَ: «مَا مِنْ يَوْمٍ يُصْبِحُ الْعِبَادُ فِيهِ إِلَّا…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هه‌ر ڕۆژه‌كا ل به‌نییان دبته سپێده دو ملیاكه‌ت دئێنه خوارێ، ئێك ژ وان دبێژت: ئه‌ى خودا هه‌چییێ بده‌ت تو بۆ به‌ده‌ل ڤه‌كه‌ى، و یێ دى دبێژت: هه‌چییێ نه‌ده‌ت كو لێ بته‌لێفى.صحيح البخاري
- ٥٢خێرا خەزنەدارێ ئەمینعَنْ أَبِي مُوسَى رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّﷺ قَالَ: «إِنَّ الخَازِنَ المُسْلِمَ الْأَمِينَ الَّذِي…ئه‌بوو مووسا -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: خه‌زنه‌دارێ موسلمانێ ئه‌مین ئه‌وێ وى تشتى ب تمامى ب جهـ دئینت -یان گۆت: دده‌ت- یێ فه‌رمان پێ لێ هاتییه‌كرن، و ب دله‌كێ خۆش بده‌ته وى یێ فه‌رمان پێ لێ هاتییه‌كرن، ئه‌و ئێك ژ خێركه‌رانه.صحيح البخاري
- ٥٣دەمێ ژن خوارنێ ژ مالا خۆ ددەتعَنْ عَائِشَةَ -رضي الله عنها- قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «إِذَا أَنْفَقَتِ المَرْأَةُ مِنْ طَعَامِ…عائیشا -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئه‌گه‌ر ژن ژ خوارنا مالا خۆ بێى یا خرابكار بت خه‌رج بكه‌ت، خێرا وى تشتێ وێ خه‌رجكرى بۆ وێ هه‌یه، و خێر بۆ مێرێ وێ ژ به‌ر كه‌سبا وى هه‌یه، و بۆ خه‌زنه‌دارى ژى وه‌سا هه‌یه، هنده‌ك ژ وان خێرا هنده‌كان كێم ناكه‌ن.صحيح البخاري
- ٥٤خێرا وى یێ بیژنێ و هەژارى ب خودان دكەتعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّﷺ قَالَ: «السَّاعِي عَلَى الْأَرْمَلَةِ وَالْمِسْكِينِ،…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئه‌وێ ب كارێ بیژن و هه‌ژارى ڕادبت، وه‌كى وییه یێ جیهادێ د ڕێكا خودێ دا دكه‌ت، یان یێ ب شه‌ڤێ عیباده‌تى دكه‌ت، و ب ڕۆژێ یێ ب ڕۆژى.صحيح البخاري
- ٥٥موسلمان دڤێت هەر خێرێ بكەتعَنْ أَبِي موسى الأشعري رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّﷺ قَالَ: «عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ صَدَقَةٌ» قِيلَ:…ئه‌بوو مووسایێ ئه‌شعه‌رى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ل سه‌ر هه‌ر موسلمانه‌كى خێره‌ك هه‌یه. هاته گۆتن: پا ئه‌گه‌ر وى چو نه‌بت؟ گۆت: دێ كارى ب ده‌ستێ خۆ كه‌ت، ڤێجا دێ مفایى گه‌هینته خۆ و خێرێ كه‌ت. هاته گۆتن: پا ئه‌گه‌ر نه‌شێت وه بكه‌ت؟ گۆت: دێ هاریكارییا كه‌سێ پێتڤى و بێ ڕێ كه‌ت. هاته گۆتن: پا ئه‌گه‌ر نه‌شیا وه بكه‌ت؟ گۆت: دێ فه‌رمانێ ب باشییێ یان خێرێ كه‌ت. گۆت: پا ئه‌گه‌ر وى وه نه‌كر؟ گۆت: خرابییێ ناكه‌ت، ئه‌و خێره.صحيح البخاريتێبینی
- ٥٦باشترین خێرعن حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ رضي الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللهﷺ قَالَ: «أَفْضَلُ الصَّدَقَةِ، أَوْ خَيْرُ…حه‌كیمێ كوڕێ حزامى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: چێترین خێر، یان باشترین خێر ئه‌وه یا ژ ده‌وله‌مه‌ندییێ بت، و ده‌ستێ بلندتر باشتره ژ ده‌ستێ نزمتر، و تو ژ وى ده‌ست پێ بكه یێ تو وى ب خودان دكه‌ى.صحيح البخاري
- ٥٧دەولەمەندییا دورستعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «لَيْسَ الْغِنَى عَنْ كَثْرَةِ الْعَرَضِ،…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ده‌وله‌مه‌ندى نه ب هه‌بوونا گه‌له‌ك په‌رتالییه، به‌لێ ده‌وله‌مه‌ندى ده‌وله‌مه‌ندییا نه‌فسێیه.صحيح مسلم
- ٥٨هەژارێ دورست كییە؟عن أَبي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ النَّبِيُّﷺ : «لَيْسَ الْمِسْكِينُ الَّذِي يَطُوفُ عَلَى…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هه‌ژار ئه‌و نینه یێ ل سه‌ر خه‌لكى دگه‌ڕیێت ڤێجا پارییه‌ك یان دو، و قه‌سپه‌ك یان دو وى دزڤڕینت، به‌لێ هه‌ژار ئه‌وه یێ ده‌وله‌مه‌ندییه‌ك ب ده‌ست وى نه‌كه‌ڤت وى بێ منه‌ت بكه‌ت، و كه‌سێ هاى ژێ نینه خێرێ د گه‌ل بكه‌ت، و ئه‌و خواستنێ ژ مرۆڤان ناكه‌ت.صحيح البخاري
- ٥٩خواستن كارەكێ باش نینهعن أَبي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عن النَّبِيّﷺ قَالَ: «لأنْ يَحْتَطِبَ أَحَدُكُمْ حُزْمَةً عَلَى ظَهْرِهِ،…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئه‌گه‌ر ئێك ژ هه‌وه باره‌كێ داران ل سه‌ر پشتا خۆ هلگرت، بۆ وى چێتره كو خواستنێ ژ ئێكى بكه‌ت، ڤێجا كانێ ئه‌و دێ ده‌تێ یان نه.صحيح البخاري
- ٦٠ئەنجامێ خواستنێ یێ خرابعَنْ عَبْدِ الله بْنِ عمر رضي الله عنه أَنَّ النَّبِيَّﷺ، قَالَ: «لاَ تَزَالُ المَسْأَلَةُ بِأَحَدِكُمْ…عه‌بدللاهێ كوڕێ عومه‌رى -خودێ ژ هه‌ردویان رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: خواستن دێ مینته ب ئێك ژ هه‌وه ڤه حه‌تا ئه‌و دچته نك خودێ و پشكه‌كا گۆشتى ب ڕوییێ وى ڤه نه.صحيح مسلم
- ٦١كارى ل بەر خەلكى ب ساناهى بكەنعن أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رضي الله عنه عنْ رَسُولِ اللهﷺ قَالَ: «يَسِّرُوا وَلاَ تُعَسِّرُوا، وَبَشِّروا وَلاَ…ئه‌نه‌سێ كوڕێ مالكى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ل به‌ر خه‌لكى ب ساناهى بێخن و ب زه‌حمه‌ت نه‌كه‌ن، و مزگینییێ بگه‌هینن و خه‌لكى ژ خۆ نه‌ڕه‌ڤینن.صحيح البخاريتێبینی
- ٦٢كیژ مرۆڤ چێترە؟عَنْ أَبِي سَعِيدٍ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَجُلٌ: أَيُّ النَّاسِ أَفْضَلُ يَا رَسُولَ الله؟ قَالَ:…ئه‌بوو سه‌عید -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: زه‌لامه‌كى گۆت: كیژ مرۆڤ چێتره ئه‌ى پێغه‌مبه‌رێ خودێ؟ وى گۆت: خودان باوه‌ره‌كێ جیهادێ ب نه‌فسا خۆ و مالێ خۆ د ڕێكا خودێ دا دكه‌ت. گۆت: پاشى كى؟ وى گۆت: پاشى زه‌لامه‌كێ خۆ د گه‌لییان دا ڤه‌ده‌ركه‌ت، په‌ڕستنا خودایێ خۆ بكه‌ت، و به‌لا خۆ ژ خه‌لكى ڤه‌كه‌ت.صحيح مسلم
- ٦٣سێ كەسێن خودێ ل قیامەتێ د گەل نائاخڤتعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «ثَلاَثٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ الله يَوْمَ…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: سێ كه‌س هه‌نه خودێ ڕۆژا قیامه‌تێ د گه‌ل وان نائاخڤت، و به‌رێ خۆ ناده‌تێ، و عه‌زابه‌كا ب ئێش بۆ وان هه‌یه: زه‌لامه‌كێ ئاڤه‌كا زێده ل به‌ڕییێ د گه‌ل دا بت، و ئه‌و وێ نه‌ده‌ته ڕێڤنگى، و زه‌لامه‌كێ پشتى ئێڤارى په‌رتاله‌ك فرۆتییه زه‌لامه‌كى و سویند ب خودێ خوارى كو وى ئه‌و ب هندێ و هندێ وه‌رگرتییه ڤێجا باوه‌رییا وى پێ بێت و ئه‌و ب خۆ وه‌سا نه‌بت، و زه‌لامه‌كێ ب دنیایێ به‌یعه دایه ئیمامه‌كى، ڤێجا ئه‌گه‌ر ئه‌و تشته‌كى ژ دنیایێ بده‌تێ ئه‌و د گه‌ل وى یێ ب وه‌فا بت، و ئه‌گه‌ر چو نه‌دایێ یێ ب وه‌فا نه‌بت.
- ٦٤هندەك باوەرییێن نەدورستعن أَبي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قال رَسُول اللهﷺ : «لاَ عَدْوَى وَلاَ طِيَرَةَ وَلاَ هَامَةَ وَلاَ…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: چو ڤه‌گرتن، و بێ ئیفله‌حى، ب طه‌یران و ئێشا زكى نینه.صحيح البخاري
- ٦٥مرۆڤ هەمى بەرپڕسنعن عَبْدِ الله بْنِ عُمَرَ رضي الله عنه يَقُولُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهﷺ يَقُولُ: «كُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ…عه‌بدللاهێ كوڕێ عومه‌رى -خودێ ژ هه‌ردویان رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هوین هه‌مى شڤانن و هوین هه‌مى ژ شڤانییا خۆ به‌رپڕسن، و زه‌لام د مالا خۆ دا شڤانه و ئه‌و ژ شڤانییا خۆ به‌رپڕسه، و ژن د مالا زه‌لامێ خۆ دا شڤانه و ئه‌و ژ شڤانییا خۆ به‌رپڕسه، و خزمه‌تكار د مالێ باخویێ خۆ دا شڤانه و ئه‌و ژ شڤانییا خۆ به‌رپڕسه، و زه‌لام د مالێ بابێ خۆ دا شڤانه و ئه‌و ژ شڤانییا خۆ به‌رپڕسه، و هوین هه‌مى شڤانن و ژ شڤانییا خۆ به‌رپڕسن.صحيح البخاري
- ٦٦گرنگییا ژنئینان و شویكرنێعَنْ عَبْدِ الله بن مسعود رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «يَا مَعْشَرَ الشَّبَابِ، مَنِ اسْتَطَاعَ…عه‌بدللاهێ كوڕێ مه‌سعوودى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: گه‌لى جحێلان هه‌چییێ ژ هه‌وه شیا ژنێ بینت بلا بینت، ئه‌و پتر چاڤى دگرت و نامویسێ دپارێزت، و هه‌چییێ نه‌شێت بلا ڕۆژییێ بگرت، ئه‌و بۆ وى په‌رژانه.صحيح البخاري
- ٦٧ئەگەرێن مارەكرنا ژنێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّﷺ قَالَ: «تُنْكَحُ المَرْأَةُ لِأَرْبَعٍ: لِمَالِهَا،…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ژن ژ به‌ر چار تشتان دئێته ماره‌كرن: ژ به‌ر مالێ وێ، و مالباتا وێ، و جوانییا وێ، و دینێ وێ، ڤێجا تو یا خودان دین ب ده‌ست خۆ بێخه.صحيح البخاريتێبینی
- ٦٨وه ئێمانەت ژنعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّﷺ قَالَ: «مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِالله وَالْيَوْمِ الآخِرِ…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هه‌چییێ باوه‌رى ب خودێ و ڕۆژا دووماهییێ هه‌بت بلا نه‌خۆشییێ نه‌گه‌هینته جیرانێ خۆ، و وه ئێمانه‌ت ژن د گه‌ل دباش بن، چونكى ئه‌و یێ ژ په‌ڕاسییێ هاتینه ئافراندن، و جهێ ژ هه‌مییێ خوارتر د په‌ڕاسییێ دا سه‌رێ وییه، و ئه‌گه‌ر تو بچى ڕاست كه‌ى دێ شكێنى و ئه‌گه‌ر تو بهێلى دێ مینت خوار، ڤێجا د گه‌ل ژنان دباش بن.صحيح البخاري
- ٦٩گونەها وێ ژنا د بەرسڤا مێرێ خۆ نەچتعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «إِذَا دَعَا الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ إِلَى…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئه‌گه‌ر زه‌لامى ژن بۆ نڤینا خۆ داخوازكر و ئه‌و د به‌رسڤا وى نه‌چوو، و ئه‌و بنڤت و یێ ژێ عێجز، حه‌تا سپێدێ ملیاكه‌ت له‌عنه‌تان ل وێ دكه‌ن.صحيح مسلمتێبینی
- ٧٠كارێ شەیطانى د گەل مرۆڤىعَنْ أم المؤمنین صَفِيَّةَ بِنْتِ حُيَيٍّ -رضي الله عنها- قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّﷺ مُعْتَكِفًا،…ده‌یكا خودان باوه‌ران صه‌فییایا كچا حویه‌یى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌ر -سلاڤ لێ بن- د ئعتكافێ دا بوو، شه‌ڤه‌كێ ئه‌ز هاتم سه‌را بده‌م، ئه‌ز د گه‌ل ئاخفتم، پاشى ئه‌ز ڕابووم دا بزڤڕمه‌ڤه، ئه‌و ژى ڕابوو دا من بده‌ته ڕێ، دو زه‌لامێن ئه‌نصارى بۆرین، و گاڤا وان پێغه‌مبه‌ر -سلاڤ لێ بن- دیتى وان پییێن خۆ سڤك كرن، پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: له‌زێ نه‌كه‌ن، ئه‌ڤه صه‌فییایا كچا حویه‌یه. وان گۆت: (سبحان الله) ئه‌ى پێغه‌مبه‌رێ خودێ! وى گۆت: هندى شه‌یطانه د جهێ خوینێ ڕا ژ مرۆڤى دگه‌ڕیێت، و ئه‌ز ترسیام ئه‌و خرابییه‌كێ یان گۆت تشته‌كى بهاڤێته دلێن هه‌وه.صحيح البخاري
- ٧١وەفادارییا پێغەمبەرى د گەل خەدیجایێعَنْ عَائِشَةَ -رَضِيَ الله عَنْهَا- قَالَتْ: مَا غِرْتُ عَلَى أَحَدٍ مِنْ نِسَاءِ النَّبِيِّﷺ مَا غِرْتُ…ده‌یكا خودان باوه‌ران عائیشا -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: غیره‌ت بۆ من ل سه‌ر ئێك ژ ژنكێن پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- چێ نه‌بوویه وه‌كى كو غیره‌ت بۆ من ل سه‌ر خه‌دیجایێ چێبووى، و من ئه‌و نه‌دیتبوو، به‌لێ پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گه‌له‌ك به‌حسێ وێ دكر، و ده‌مێ وى په‌زه‌ك ڤه‌كوشتبا، وى ئه‌و پارچه پارچه دكر، و ل سه‌ر هه‌ڤالێن خه‌دیجایێ لێكڤه‌دكر، و جاره‌كێ من گۆتێ: هه‌ر وه‌كى چو ژن ژ بلى خه‌دیجایێ د دنیایێ دا نه‌بوون؟! وى گۆت: ئه‌و یا هۆسا بوو و هۆسا بوو.. و من عه‌یال ژ وێ هه‌بوو.صحيح البخاري
- ٧٢زڤڕین ژ وەغەرێ ل ئێڤارییانعَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ الله رضي الله عنه قَالَ: كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللهﷺ فِي غَزَاةٍ، فَلَمَّا قَدِمْنَا…جابرێ كوڕێ عه‌بدللاهى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: ئه‌م د گه‌ل پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- د غه‌زایه‌كێ دا بووین، و ده‌مێ ئه‌م هاتینه مه‌دینێ، ئه‌م چووین دا قه‌ستا مالێن خۆ بكه‌ین، ئینا پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: له‌زێ نه‌كه‌ن حه‌تا ل مه دبته ئێڤار؛ دا ژن سه‌رێن خۆ شه بكه‌ن، و خۆ پاقژ بكه‌ن.صحيح البخاري
- ٧٣نیهارا ژنێ ل سەر مرىعَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ -رضي الله عنها- قَالَتْ: دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ حَبِيبَةَ زَوْجِ…زه‌ینه‌با كچا ئه‌بوو سه‌له‌مه‌یى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: ئه‌ز چوومه نك كابانییا پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- ئه‌م حه‌بیبه‌یێ ده‌مێ بابێ وێ ئه‌بوو سوفیان مرى، وێ هنده‌ك بێنا خۆش داخوازكر، و هنده‌ك ژێ ل كچه‌كێ كر پاشى ده‌ستێن خۆ د جێنیكێن خۆ دان و گۆت: ب خودێ من چو هه‌وجه‌یى ب بێنا خۆش نینه، به‌لێ من گوهـ ل پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- بوویه وى ل سه‌ر مینه‌به‌رێ دگۆت: حه‌لال نینه بۆ ژنه‌كا باوه‌رى ب خودێ و ڕۆژا دووماهییێ هه‌ى كو ئه‌و پتر ژ سێ ڕۆژان نیهارێ ل سه‌ر مرییه‌كى بكه‌ت، ل سه‌ر زه‌لامێ وێ تێ نه‌بت، ئه‌و چار هه‌یڤ و ده‌هـ ڕۆژان بۆ وى دێ وێ چه‌ندێ كه‌ت.صحيح البخاري
- ٧٤خویشك و براینییا شیرىعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رضي الله عنه أَنَّ النَّبِيَّﷺ أُرِيدَ عَلَى ابْنَةِ حَمْزَةَ، فَقَالَ: «إِنَّهَا لَا…عه‌بدللاهێ كوڕێ عه‌بباسى -خودێ ژ هه‌ردویان رازى بت- دبێژت: بۆ پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- هاته حه‌زكرن كو ئه‌و كچا حه‌مزه‌یى ماره بكه‌ت، وى گۆت: ئه‌و بۆ من یا حه‌لال نینه، ئه‌و كچا برایێ من یێ شیرییه، و ئه‌و ب شیرى حه‌رام دبت یا ب نه‌سه‌بێ حه‌رام دبت.صحيح البخاري
- ٧٥خۆشتڤیترین كار ل نك خودێعن عَبْدِ الله بن مسعود رضي الله عنه قَالَ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللهﷺ : أَيُّ الْأَعْمَالِ أَحَبُّ إِلَى الله؟…عه‌بدللاهێ كوڕێ مه‌سعوودى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: من پسیار ژ پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- كر كیژ كار خۆشتڤیترین كارن ل نك خودێ؟ وى گۆت: نڤێژ ل ده‌مێ وێ، من گۆت: پاشى چ؟ وى گۆت: پاشى قه‌نجییا د گه‌ل ده‌یبابان. من گۆتێ: پاشى چ؟ وى گۆت: پاشى جیهادا د ڕێكا خودێ دا.صحيح البخاري
- ٧٦تشتێ خودێ ل سەر هەوه حەرامكرى و تشتێ وى بۆ هەوه نەڤیاىعَنِ المُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ رضي الله عنه عَنْ رَسُولِ اللهﷺ قَالَ: «إِنَّ اللهَ عَزَّ وَجَلَّ حَرَّمَ…موغیره‌یێ كوڕێ شوعبه‌یى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هندى خودایێ پاك و بلنده هێلانا دلێ ده‌یكان، و ڤه‌شارتنا كچان ب ساخى و گرتنا مالى و به‌س كۆمكرن ل سه‌ر هه‌وه حه‌رامكرییه، و وى سێ تشت بۆ هه‌وه نه‌ڤیاینه: گۆتۆیى گۆت، و گه‌له‌ك خواستن، و زه‌عێكرنا مالى.صحيح البخاري
- ٧٧كی هێژاتره بۆ هەڤالینییا من؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللهﷺ، فَقَالَ: مَنْ أَحَقُّ النَّاسِ…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: زه‌لامه‌ك هاته نك پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- و گۆتێ: كیژ ژ مرۆڤ هێژاتره بۆ باشییا هه‌ڤالینییا من؟ وى گۆت: ده‌یكا ته، گۆتێ: پاشى كى؟ وى گۆت: پاشى ده‌یكا ته، وى گۆت: پاشى كى؟ وى گۆت: پاشى ده‌یكا ته، گۆتێ: پاشى كى؟ وى گۆت: پاشى بابێ ته.صحيح البخاري
- ٧٨دادى د ناڤبەرا عەیالى داعَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ رضي الله عنه قَالَ: تَصَدَّقَ عَلَيَّ أَبِي بِبَعْضِ مَالِهِ، فَقَالَتْ أُمِّي…نوعمانێ كوڕێ به‌شیرى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: بابێ من هنده‌ك مالێ خۆ ب خێر دا من، ئینا ده‌یكا من عه‌مره‌یا كچا ره‌واحه‌یى گۆت: ئه‌ز رازى نابم حه‌تا تو پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- بكه‌یه شاهد، هنگى بابێ من چوو نك پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- دا وى بكه‌ته شاهد ل سه‌ر وێ خێرا وى دایه من، پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆتێ: ته ئه‌ڤ چه‌نده د گه‌ل هه‌مى عه‌یالێ خۆ كرییه؟ وى گۆت: نه‌خێر، پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆتێ: ژ خودێ بترسن و دادییێ د ناڤبه‌را عه‌یالێ خۆ دا بكه‌ن. ڤێجا بابێ من زڤڕى و ئه‌و خێرا دایه من زڤڕاند.صحيح البخاري
- ٧٩یێ ب رەحم نەبت رەحم پێ نائێتەبرنعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه أَنَّ الْأَقْرَعَ بْنَ حَابِسٍ، أَبْصَرَ النَّبِيَّﷺ يُقَبِّلُ الحَسَنَ…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: ئه‌قره‌عێ كوڕێ حابسى دیت پێغه‌مبه‌ر -سلاڤ لێ بن- یێ حه‌سه‌نى ماچى دكه‌ت، گۆت: من ده‌هـ زارۆك هه‌نه هێشتا من ئێك ژ وان ماچى نه‌كرییه، پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئه‌وێ ب ره‌حم نه‌بت ره‌حم پێ نائێته‌برن.صحيح البخاري
- ٨٠كەس بلا مەدحێن خۆ نەكەتعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه أَنَّ زَيْنَبَ، كَانَ اسْمُهَا بَرَّةَ فَقِيلَ: تُزَكِّي نَفْسَهَا،…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: ناڤێ زه‌ینه‌بێ به‌رره بوو (ئانكو: قه‌نجێ) هنده‌كان گۆت: ئه‌و مه‌دحێن خۆ ب قه‌نجییێ دكه‌ت، ئینا پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- ناڤێ وێ كره زه‌ینه‌ب.صحيح مسلم
- ٨١دەمێ ل هەوه دبته شەڤ..عن جَابِرِ بْنِ عَبْدِ الله رضي الله عنه يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «إِذَا كَانَ جُنْحُ اللَّيْلِ -أَوْ…جابرێ كوڕێ عه‌بدللاهى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئه‌گه‌ر ل هه‌وه بوو شه‌ڤ یان ئێڤار، زارۆكێن خۆ بگرن، چونكى شه‌یطان ل وى ده‌مى به‌لاڤ دبن، و گاڤا ده‌مه‌ك ژ شه‌ڤێ چوو ژ نوى وان به‌رده‌ن، و ده‌رگه‌هێن خۆ بگرن، و ناڤێ خودێ بینن، چونكى شه‌یطان وى ده‌رگه‌هى ڤه‌ناكه‌ت یێ هاتبته گرتن، و كونێن ئاڤێ بنخێڤن، و ناڤێ خودێ ل سه‌ر بینن، و ئامانێن خۆ بپه‌چنن، و ناڤێ خودێ ل سه‌ر بینن، ئه‌گه‌ر خۆ هوین تشته‌كى بداننه سه‌ر، و چرایێن خۆ بڤه‌مرینن.صحيح البخاري
- ٨٢قەنجییا د گەل عەبدانعَنْ المَعْرُورِ بن سوید قَالَ: لَقِيتُ أَبَا ذَرٍّ رضي الله عنه بِالرَّبَذَةِ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ، وَعَلَى…مه‌عروورێ كوڕێ سوه‌یدى دبێژت: من ئه‌بوو ذه‌ر -خودێ ژێ رازى بت- ل ره‌به‌ذه‌یێ دیت، كراسه‌ك د به‌ر بوو، و ئێكێ وه‌كى وى د به‌ر عه‌بدێ وى ژى بوو، من پسیارا ڤێ چه‌ندێ ژێ كر، وى گۆت: شه‌ڕه‌ده‌ڤه‌ك د ناڤبه‌را من و زه‌لامه‌كى دا چێبوو، من تان ب ده‌یكا وى دانایێ (ده‌یكا وى جاریه بوو) ئینا پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆته من: ئه‌بوو ذه‌ر، تو وى ب ده‌یكا وى كێم دكه‌ى؟ تو مرۆڤه‌كى جاهلییه‌ت ل نك ته هه‌یه! ئه‌و برایێن هه‌وه‌نه خودێ كرینه د بن ده‌ستێ هه‌وه‌ڤه، ڤێجا هه‌چییێ برایێ وى د بن ده‌ستێ وى ڤه بت بلا خوارنێ ژ وێ بده‌تێ یا ئه‌و دخۆت، و جلكى ژ وێ بكه‌ته به‌ر یا ئه‌و دكه‌ته به‌ر خۆ، و زێده‌تر ژ شیانا وان بارى لێ نه‌كه‌ن، و ئه‌گه‌ر هه‌وه ئه‌و بار لێ كر هوین هارى وان بكه‌ن.صحيح البخاري
- ٨٣ئەوێن خێرا وان دوقاتعَنْ أَبِي مُوسَى رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «ثَلَاثَةٌ لَهُمْ أَجْرَانِ: رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ…ئه‌بوو مووسا -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: سێ كه‌س هه‌نه خێرا وان دوقاته: زه‌لامه‌كێ كیتابى باوه‌رى ب پێغه‌مبه‌رێ خۆ و ب موحه‌ممه‌دى ژى -سلاڤ لێ بن- ئینابت، و ئه‌و كۆله‌یێ حه‌قێ خودێ و حه‌قێ سه‌ییدێ خۆ ژى ژ سه‌ر خۆ ڕاكه‌ت، و زه‌لامه‌كێ جاریه‌ك هه‌بت ڤێجا ئه‌و وێ تازه تۆره بده‌ت، و باش فێر بكه‌ت، پاشى وێ ئازا كه‌ت و ل خۆ ماره بكه‌ت، ئه‌وى دو خێر بۆ هه‌نه.صحيح البخاري
- ٨٤كەسێ ژ جهێ وى ڕانەكهعَنِ ابْنِ عُمَرَ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّﷺ قَالَ: «لَا يُقِيمُ الرَّجُلُ الرَّجُلَ مِنْ مَقْعَدِهِ،…عه‌بدللاهێ كوڕێ عومه‌رى -خودێ ژ هه‌ردویان رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: بلا چو زه‌لام چو زه‌لامێن دى ژ جهێ وى ڕانه‌كه‌ت پاشى ل جهێ وى بڕوینت، به‌لێ جهێ ئێك و دو بكه‌ن.صحيح البخاري
- ٨٥مەتەلا هەڤالێ باش و یێ خرابعَنْ أَبِي مُوسَى رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّﷺ قَالَ: «إِنَّمَا مَثَلُ الجَلِيسِ الصَّالِحِ، وَالجَلِيسِ…ئه‌بوو مووسا -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: مه‌ته‌لا هه‌ڤالێ باش و هه‌ڤالێ خراب (یێ تو ل نك دڕوینى) وه‌كى مه‌ته‌لا هلگرێ مسكێ و خودانێ كویرهێیه، هلگرێ مسكێ یان دێ هنده‌كێ ده‌ته ته، یان تو دێ ژێ كڕى، یان دێ بێنه‌كا خۆش ژێ سه‌ح كه‌ى، و ئه‌وێ پف دكه‌ته كویرهێ یان دێ كراسێ ته سوژت، یان تو دێ بێنه‌كا نه‌خۆش ژێ سه‌ح كه‌ى.صحيح البخاري
- ٨٦ئەو گونەهكارێن نەئێنه عەفیكرنعن أَبَي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه يَقُولُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهﷺ يَقُولُ: «كُلُّ أُمَّتِي مُعَافًى إِلَّا…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: من گوهـ ل پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- بوو دگۆت: ل ئوممه‌تا من هه‌مییێ دئێته بۆرین ئه‌و تێ نه‌بن یێن خۆ ئاشكه‌را دكه‌ن، و ژ خۆئاشكه‌راكرنێیه كو زه‌لام ب شه‌ڤ كاره‌كى بكه‌ت و لێ ببته سپێده و خودێ ئه‌و ستاره كربت، ڤێجا بێژت: ئه‌ى فلان، دوهى من هۆ كر و هۆ كر، و ل وى بووبوو شه‌ڤ خودێ ئه‌و ستاره كربوو، سپێدێ ئه‌و ڕادبت ستاره‌یێ خودێ ژ سه‌ر خۆ ڕادكه‌ت.صحيح البخاري
- ٨٧بناخەیێن موبایەعەیا صەحابییەكىعَنْ جَرِيرِ بنِ عبدِ الله رضي الله عنه قَالَ: بَايَعْتُ رَسُولَ اللهﷺ عَلَى إِقَامِ الصَّلَاةِ، وَإِيتَاءِ…جه‌ریرێ كوڕێ عه‌بدللاهى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: من به‌یعه دا پێغه‌مبه‌رێ خودێ -سلاڤ لێ بن- ل سه‌ر كرنا نڤێژێ، و دانا زه‌كاتێ، و شیره‌تێ بۆ هه‌مى موسلمانان.صحيح البخاري
- ٨٨دلۆڤانییا پێغەمبەرى د گەل زارۆكانعن أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رضي الله عنه أَنَّ النَّبِيَّﷺ قَالَ: «إِنِّي لَأَدْخُلُ فِي الصَّلَاةِ وَأَنَا…ئه‌نه‌سێ كوڕێ مالكى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئه‌ز دچمه د نڤێژێ دا و من دڤێت ئه‌ز وێ درێژ بكه‌م، به‌لێ من گوهـ ل گرییا زارۆكى دبت ڤێجا ئه‌ز له‌زێ ل نڤێژا خۆ دكه‌م ژ به‌ر كو ئه‌ز دزانم چه‌ند دلێ ده‌یكا وى یێ ب دویڤ وى ڕا ژ به‌ر گرییا وى.صحيح البخاري
- ٨٩دڤێت ئیمام نڤێژێ زێده درێژ نەكەتعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه أَنَّ النَّبِيَّﷺ قَالَ: «إِذَا أَمَّ أَحَدُكُمُ النَّاسَ، فَلْيُخَفِّفْ،…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ئه‌گه‌ر ئێك ژ هه‌وه نڤێژ ل به‌را مرۆڤان كر بلا نڤێژێ سڤك بكه‌ت، چونكى د ناڤ وان دا یێ بچویك و مه‌زن و لاواز و نه‌خۆش هه‌یه، و چى گاڤا وى ب تنێ نڤێژ كر وى چاوا دڤێت بلا وه‌سا نڤێژێ بكه‌ت.صحيح البخاري
- ٩٠ڕەنگەكێ خۆمەزنكرنێعَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «مَنْ جَرَّ ثَوْبَهُ خُيَلاَءَ لَمْ…عه‌بدللاهێ كوڕێ عومه‌رى -خودێ ژ هه‌ردویان رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هه‌چییێ بۆ خۆمه‌زنكرن كراسێ خۆ ب دویڤ خۆ ڕا بكێشت خودێ ڕۆژا قیامه‌تێ به‌رێ خۆ ناده‌تێ. ئه‌بوو به‌كرى گۆت: ڕه‌خه‌كێ كراسێ من شۆڕ دبت ئه‌گه‌ر ئه‌ز وى هل نه‌ده‌م، پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: تو وێ چه‌ندێ بۆ خۆمه‌زنكرنێ ناكه‌ى.صحيح البخاري
- ٩١دورستییا یاریكرنێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: بَيْنَمَا الحَبَشَةُ يَلْعَبُونَ عِنْدَ رَسُولِ اللهﷺ…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: ده‌مه‌كى حه‌به‌شییان ل نك پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- یارى ب ڕمێن خۆ دكرن، عومه‌رێ كوڕێ خه‌ططابى هاته وێڕێ، و وى ده‌ست دا هنده‌ك به‌ركان و د وان وه‌ركرن، ئینا پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆتێ: وان بهێله عومه‌ر.صحيح البخاري
- ٩٢خێرا قەنجییا د گەل حەیوانىعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللهﷺ قَالَ: «بَيْنَمَا رَجُلٌ يَمْشِي بِطَرِيقٍ اشْتَدَّ…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ده‌مه‌كى زه‌لامه‌ك ل ڕێكه‌كێ دچوو زێده تێنى بوو، و وى بیره‌ك دیت، چوو خوارێ و ئاڤ ژێ ڤه‌خوار، پاشى ده‌ركه‌فت، هنگى وى صه‌یه‌ك دیت ئه‌زمان د ده‌ڤى دا هاتبوو، ژ تێنا دا بێن دكره ئاخێ، زه‌لامى گۆت: ئه‌ڤه ژى وه‌كى من یێ تێنى بووى، ئینا ئه‌و چوو د بیرێ دا و خوفكا خۆ تژى ئاڤ كر و كره د ده‌ڤێ خۆ دا حه‌تا ب سه‌ر كه‌فتى، و صه ئاڤداى، ئینا خودێ كارێ وى قه‌بویل كر و گونه‌هێن وى بۆ ژێبرن، گۆتن: ئه‌ى پێغه‌مبه‌ر، ما د حه‌یوانان ژى دا خێر بۆ مه هه‌یه؟ وى گۆت: د هه‌ر خودان مێلاكه‌كا ته‌ڕ دا خێر هه‌یه.صحيح البخاري
- ٩٣گونەها ئازاردانا حەیوانىعَنْ عَبْدِ الله بن عمر رضي الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللهﷺ قَالَ: «عُذِّبَتِ امْرَأَةٌ فِي هِرَّةٍ سَجَنَتْهَا…عه‌بدللاهێ كوڕێ عومه‌رى -خودێ ژ هه‌ردویان رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: ژنه‌ك هاته عه‌زابدان ژ به‌ر پشیكه‌كێ وێ ئه‌و گرتبوو حه‌تا مرى ڤێجا ئه‌و ژ به‌ر وێ چوو ئاگرى، ژ به‌ر كو وێ ئه‌و گرتبوو وێ نه خوارن نه ڤه‌خوارن نه‌دایێ، و نه‌هێلا ئه‌و بچت ژ كه‌سكاتییێ عه‌ردى بخۆت.صحيح البخاري
- ٩٤حەرامییا (حیلێن شەرعى!)عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ الله رضي الله عنه أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللهﷺ يَقُولُ عَامَ الْفَتْحِ وَهُوَ…جابرێ كوڕێ عه‌بدللاهى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: ل سالا ڤه‌كرنا مه‌كه‌هێ من ل مه‌كه‌هێ گوهـ ل پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- بوو دگۆت: هندى خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وییه فرۆتنا مه‌یێ و مرارى و به‌رازى و صه‌نه‌مان حه‌رامكرییه. گۆتن: ئه‌ى پێغه‌مبه‌رێ خودێ، تو چ دبێژى بۆ به‌زێ مراران، ئه‌وى د گه‌مییان دده‌ن، و چه‌رمى پێ دۆن دده‌ن، و خه‌لك وى بۆ چرایان ب كار دئینت؟ پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: نه ئه‌و حه‌رامه، پاشى گۆت: خودێ جوهییان بكوژت! ده‌مێ خودێ به‌زێ مراران ل سه‌ر وان حه‌رامكرى وان ئه‌و حه‌لاند پاشى فرۆت و پارێ وى خوار.صحيح البخاري
- ٩٥حەرامییا مەیێعَنِ ابْنِ عُمَرَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهﷺ : «كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ، وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ،…عه‌بدللاهێ كوڕێ عومه‌رى -خودێ ژ هه‌ردویان رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- گۆت: هه‌ر ڤه‌خوارنه‌كا عه‌قلى ببه‌ت مه‌یه، و هه‌ر ڤه‌خوارنه‌كا عه‌قلى ببه‌ت حه‌رامه، و هه‌چییێ مه‌یێ ل دنیایێ ڤه‌خۆت و بمرت و ئه‌و وێ ڤه‌دخۆت و تۆبه نه‌كه‌ت، ئه‌و وێ ل ئاخره‌تێ ڤه‌ناخۆت.صحيح مسلم
- ٩٦بێنفرەهییا پێغەمبەرىعن عَبْدِ الله بن مسعود رضي الله عنه قَالَ: قَسَمَ النَّبِيُّﷺ قَسْمًا، فَقَالَ رَجُلٌ: إِنَّ هَذِهِ…عه‌بدللاهێ كوڕێ مه‌سعوودى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- ماله‌ك لێكڤه‌كر، ئینا زه‌لامه‌كى گۆت: ئه‌ڤه لێكڤه‌كرنه‌كه مه‌خسه‌د پێ كنارێ خودێ نه‌بوویه! ئه‌ز هاتم من ئه‌و گۆتن بۆ پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- ڤه‌گێڕا، كه‌ربێن وى ڤه‌بوون حه‌تا من ئه‌و د دێمێ وى دا دیتى، پاشى گۆت: خودێ ره‌حمێ ب مووسایى ببه‌ت، ئه‌و ژ ڤێ پتر هاته ئێشاندن و وى صه‌بر كێشا.صحيح البخاري
- ٩٧بێنفره‌هییا پێغه‌مبه‌رىعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رضي الله عنه قَالَ: كُنْتُ أَمْشِي مَعَ رَسُولِ اللهﷺ، وَعَلَيْهِ رِدَاءٌ…ئه‌نه‌سێ كوڕێ مالكى -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: ئه‌ز د گه‌ل پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- دچووم، و كراسه‌كێ نه‌جرانى یێ لێڤ خه‌رجیكرى د به‌ر بوو، ئه‌عرابییه‌ك ڤێڕا گه‌هشت و ب دژوارى كراسێ وى كێشا، حه‌تا من ستویێ پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- دیت لێڤا كراسێ وى تێدا چوو خوار، پاشى وى ئه‌عرابى گۆت: هنده‌كێ ژ مالێ خودێ یێ ل نك ته هه‌ى بده من، پێغه‌مبه‌ر -سلاڤ لێ بن- لێ زڤڕى و كه‌نى و فه‌رمان دا هنده‌ك مالى بده‌نێ.صحيح البخاري
- ٩٨عەزابا ڕەنگەكێ منافقانعَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ رضي الله عنه قال: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهﷺ يَقُولُ: «يُؤْتَى بِالرَّجُلِ يَوْمَ…ئوسامه‌یێ كوڕێ زه‌یدى -خودێ ژ هه‌ردویان رازى بت- دبێژت: من گوهـ ل پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- بوو دگۆت: ڕۆژا قیامه‌تێ زه‌لامه‌كى دئینن دهاڤێنه د ئاگرى دا، ڤێجا ڕویڤیكێن وى دكه‌ڤن و ئه‌و ل دۆر دزڤڕت كانێ چاوا كه‌ر ل دۆر جه‌نجه‌رێ دزڤڕت، ڤێجا جه‌هنه‌مى لێ كۆم دبن و دبێژن: فلان! ته خێره؟ ما ته فه‌رمان ب باشییێ نه‌دكر و ته پاشڤه‌برن ژ خرابییێ نه‌دكر؟ ئه‌و دێ بێژت: به‌لێ من فه‌رمان ب باشییێ دكر و من ئه‌و نه‌دكر، و من پاشڤه‌برن ژ خرابییێ دكر و من ئه‌و دكر.صحيح البخاري
- ٩٩فرەهییا رەحما خودێعن أَبي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّﷺ قَالَ: «إِنَّ عَبْدًا أَصَابَ ذَنْبًا -وَرُبَّمَا…ئه‌بوو هوره‌یره -خودێ ژێ رازى بت- دبێژت: من گوهـ ل پێغه‌مبه‌رى -سلاڤ لێ بن- بوو دگۆت: عه‌بده‌كى گونه‌هه‌ك كر و گۆت: یا ره‌بى من گونه‌هه‌ك كر تو من بغه‌فرینه، ئینا خودایێ وى گۆت: ئه‌رێ عه‌بدێ من زانى كو وى خودایه‌ك هه‌یه گونه‌هێ ژێ دبه‌ت و پێ دگرت؟ من عه‌بدێ خۆ غه‌فراند، پاشى هندى خودێ حه‌زكرى ئه‌و ما، پاشى وى گونه‌هه‌ك كر و گۆت: یا ره‌بى من گونه‌هه‌كا دى كر تو من بغه‌فرینه، ئینا خودایێ وى گۆت: ئه‌رێ عه‌بدێ من زانى كو وى خودایه‌ك هه‌یه گونه‌هێ ژێ دبه‌ت و پێ دگرت؟ من عه‌بدێ خۆ غه‌فراند، پاشى هندى خودێ حه‌زكرى ئه‌و ما، پاشى وى گونه‌هه‌كا دى كر و گۆت: یا ره‌بى من گونه‌هه‌ك كر تو من بغه‌فرینه، ئینا خودایێ وى گۆت: ئه‌رێ عه‌بدێ من زانى كو وى خودایه‌ك هه‌یه گونه‌هێ ژێ دبه‌ت و پێ دگرت؟ من عه‌بدێ خۆ غه‌فراند -سێ جاران- ڤێجا وى چ دڤێت بلا بكه‌ت.صحيح البخاري
- ١٠٠ستوینێن ئیسلامێعَن ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ «بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ…ئیسلام ل سەر پێنج ستوینا یا هاتیە ئاڤاکرن، شەهدەدان کو ژ (الله – خودێ) پێڤەتر چ خودایێن حەق نینن و موحەممەد ﷺ پێغەمبەرێ وییە، و کرنا نڤێژێ، و دانا زەکاتێ، و چوونا حەجێ، و ڕۆژیگرتنا هەیڤا ڕەمەزانێ.صحيح البخاريتێبینی
- ١٠١بەلاڤکرنا سلاڤێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «لَا تَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى تُؤْمِنُوا، وَلَا…هوین ناچنە بەهەشتێ هەتا هوین ئیمانێ بینن، و هوین ئیمانێ نائینن هەتا هوین حەژ ئێکودو بکەن، ئەرێ ئەز بەرێ هەوە نەدەمە کارەکی ئەگەر هوین بکەن هوین حەژ ئێکودو بکەن؟ سلاڤێ د ناڤبەرا خۆ دا بەلاڤ بکەن - سلاڤ بکەنە ئێکودو -.صحيح مسلمتێبینی
- ١٠٢کێ تاما ئیمانێ دیتیە؟عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ رضي الله عنه أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللّهِ ﷺ يَقُولُ: «ذَاقَ طَعْمَ…وی کەسی تاما ئیمانێ یا دیتی یێ ڕازی بیت کو (الله) خودایێ وییە و ئیسلام ئایینێ وییە و موحەممەد ﷺ پێغەمبەرێ وییە.صحيح مسلم
- ١٠٣فەرمانکرن ب هێلانا ڕیهانعَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: «خَالِفُوا الْمُشْرِكِينَ أَحْفُوا الشَّوَارِبَ، وَأَوْفُوا…هوین بەروڤاژی موشرکا بکەن، سمبێلێن خۆ کورت بکەن و ڕیهێن خۆ بهێلن.صحيح مسلمتێبینی
- ١٠٤گونەها وی کەسێ نڤێژا ئێڤاری ژێ بچیتعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «الَّذِي تَفُوتُهُ صَلَاةُ الْعَصرِ…ئەو کەسێ نڤێژا ئێڤاری ژێ بچیت وەکی وی کەسییە یێ کەسوکارێن خۆ و سامانێ خۆ ژ دەست دای.صحيح البخاريتێبینی
- ١٠٥شەرم پشکەکە ژ ئیمانێعَن أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ «الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ أَوْ بِضْعٌ وَسِتُّونَ…ئیمان حەفتێ و تشتەک یان شێست و تشتەک پشکە، بلندترین پشک گۆتنا پەیڤا تەوحیدێیە (لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ)، و کێمترین پشک لادانا نەخۆشیێیە ژ ڕێکێ، و شەرم پشکەکە ژ ئیمانێ.صحيح مسلمتێبینی
- ١٠٦خۆپاراستن ژ بیدعێعَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: «مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَهُوَ…هەر کەسەکێ تشتەکی د ئاینێ مە دا بداهێنیت و فەرمانا مە ل سەر نەبیت دێ هێتە ڕەتکرن - ئانکو قەبیل نابیت -.صحيح مسلمتێبینی
- ١٠٧مەلائیکەت صەلاواتا ددەنە سەر کێ؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «الْمَلَائِكَةُ تُصَلِّي عَلَى أَحَدِكُمْ مَادَامَ فِي…مەلائیکەت بەردەوام صەلاواتان ددەنە سەر وی ژ هەوە یێ مایە د جهێ نڤێژا خۆ دا ئەوێ نڤێژ لێ کری، هندی دەستنڤێژا وی نەکەڤیت، دبێژن: یا خودێ تو ل گونەهێن وی ببۆرە، یا خودێ تو دلوڤانیێ پێ ببە.صحيح البخاريتێبینی
- ١٠٨تە دڤێت خۆ نێزیکی خودێ بکەی؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ: «أَقْرَبُ مَا يَكُونُ الْعَبْدُ مِنْ رَبِّهِ، وَهُوَ…نێزیکترین دەم کو بەندە نێزیکی خودایێ خۆ دبیت، ئەو دەمەیە یێ ئەو د سوجدێ دا، ڤێجا گەلەک دوعایان د سوجدێ دا بکەن.صحيح مسلم
- ١٠٩مەزنیا خێرا نڤێژا ب جەماعەتعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «صَلَاةُ الْجَمَاعَةِ تَفْضُلُ صَلَاةَ الْفَذِّ…نڤێژا ب جەماعەت چاکترە ژ نڤێژا ب تنێ ب بیست و حەفت پلەیا.صحيح البخاري
- ١١٠بەرەکەت یا دخوارنا پاشیڤێ داعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «تَسَحَّرُوا، فَإِنَّ فِي السُّحُورِ بَرَكَةً».پاشیڤێ بخون، ژ بەر کو بەرەکەت یا دخوارنا پاشیڤێ دا.صحيح مسلم
- ١١١مەزنیا گۆتنا {ئامین}عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «إِذَا قَالَ أَحَدُكُمْ آمِينَ وَقَالَتْ الْمَلَائِكَةُ…ئەگەر ئێک ژ هەوە - د نڤێژا ب جەماعەت دا - گۆت: ئامین، و مەلائیکەتا ژی ل ئەسمانی گۆت: ئامین، و گۆتنا وی کەفتە د گەل یا مەلائیکەتا، دێ خودێ ل گونەهێن وی یێن بۆری خۆش بیت.صحيح البخاريتێبینی
- ١١٢نیشانێن نێزیکبوونا ڕۆژا قیامەتێعَنْ أَنَسِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ «إِنَّ مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يُرْفَعَ الْعِلْمُ وَيَثْبُتَ…ژ نیشانێن ڕۆژا قیامەتێیە کو زانین نامینیت - زانستێن شەرعی -، و دێ نەزانین بەلاڤ بیت، و دێ مەی - عارەق - ب ئاشکرایی هێتە ڤەخوارن، و زنا دێ بەلاڤ بیت.صحيح البخاري
- ١١٣حوکمێ بۆرینا د بەر نڤێژێ ڕاعَنْ أَبِي جُهَيْمٍ قَالَ قَالَ ﷺ «لَوْ يَعْلَمُ الْمَارُّ بَيْنَ يَدَيِ الْمُصَلِّي مَاذَا عَلَيْهِ، لَكَانَ…(ئەگەر ئەو کەسێ د بەر نڤێژا کەسەکی ڕا دەرباز دبیت زانیبا کا چەندێ گونەهکارە، ئەو چل وەختان ڕاوەستیابا، بۆ وی باشتربوو کو د بەر نڤێژێ ڕا دەرباز بووی). ئەبوو نەضر –خودێ ژێ ڕازی بیت- دبێژیت: نزانم پێغەمبەری ﷺ گۆتی چل ڕۆژ یان چل هەیڤ یان چل ساڵ.صحيح مسلم
- ١١٤نابیت د نڤێژێ دا ملێن تە د دیار بنعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ ﷺ «لَا يُصَلِّي أَحَدُكُمْ فِي الثَّوْبِ الْوَاحِدِ لَيْسَ عَلَى…بلا کەس ژ هەوە نڤێژێ ب جلکەکی ب تنێ نەکەت و چ ل سەر ملێن وی نە.صحيح البخاريتێبینی
- ١١٥خێرا ئاڤاکرنا مزگەفتانعَنْ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ يَقُولُ «مَنْ بَنَى مَسْجِدًا لِلَّهِ بَنَى اللهُ…هەر کەسێ بۆ خودێ مزگەفتەکێ ئاڤا بکەت دێ خودێ ئاڤاهیەکێ وەکی وی بۆ ل بەهەشتێ دورست کەت.صحيح مسلم
- ١١٦مەزنیا خێرا چوونا حەجێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ «مَنْ حَجَّ هَذَا البَيْتَ، فَلَمْ يَرْفُثْ، وَلَمْ…هەر کەسێ حەجا ڤێ ماڵێ بکەت، و گۆتنێن کرێت نەبێژیت، و بێ ئەمریا خودێ نەکەت - نەچیتە دەڤ خێزانا خۆ -، دێ زڤڕیت هەر وەکی ژ نوی ژ دایک بووی - ئانکو دێ ژ گونەهان پاقژ بیت -.صحيح البخاري
- ١١٧ئادابێن خوارنێعَنْ جَدِّهِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ: «إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ فَلْيَأْكُلْ بِيَمِينِهِ،…ئەگەر ئێک ژ هەوە خوارن خوار بلا ب دەستێ ڕاستێ بخوت، و ئەگەر ڤەخوارنەک ڤەخوار بلا ب دەستێ ڕاستێ ڤەخوت، چونکی شەیتان ب دەستێ چەپێ دخوت، و ب دەستێ چەپێ ڤەدخوت.صحيح مسلم
- ١١٨مەزنیا هەیڤا ڕەمەزانێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًاوَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ…هەر کەسێ ڕەمەزانێ ب ڕۆژی بیت، باوەری پێ هەبیت و چاڤەڕێی خێرێ بیت، خودێ دێ ل گونەهێن وی یێن بۆری خۆش بیت.صحيح البخاري
- ١١٩گونەها ئاڤاکرنا ل سەر قەبرانعَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ فِي مَرَضِهِ الَّذِي لَمْ يَقُمْ مِنْهُ «لَعَنَ اللهُ…خودێ لەعنەتان ل جهی و فەلا بکەت، وان قەبرێن پێغەمبەرێن خۆ کرنە مزگەفت.صحيح مسلمتێبینی
- ١٢٠سەرشویشتنا ڕۆژا ئەینیێعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «الغُسْلُ يَوْمَ الجُمُعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ…سەرشویشتن د ڕۆژا ئەینی دا ل سەر هەر موسلمانەکێ بالغ واجبە.صحيح البخاري
- ١٢١ل کیژ دەمی شەیتان دهێتە زنجیرکرن؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ «إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الجَنَّةِ،…دەمێ ڕەمەزان دهێت، دەرگەهێن بەهەشتێ دهێنە ڤەکرن، و دەرگەهێن جەهنەمێ دهێنە گرتن، و شەیتان دهێتە زنجیرکرن - گرێدان -.صحيح البخاري
- ١٢٢دوو پەیڤێن گران د تەڕازیا خێران داعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «كَلِمَتَانِ خَفِيفَتَانِ عَلَى اللِّسَانِ، ثَقِيلَتَانِ…دو پەیڤێن هەین ل سەر ئەزمانی د سڤکن، و د تەڕازیا خێران دا د گرانن، و ل دەڤ خودێ د خۆشتڤینە: (سُبْحَانَ اللهِ وَبِحَمْدِهِ، سُبْحَانَ اللهِ الْعَظِيمِ)صحيح مسلمتێبینی
- ١٢٣نڤێژا سلاڤا مزگەفتێعَنْ أَبِي قَتَادَةَ السَّلَمِيِّ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «إِذَا دَخَلَ أَحَدُكُمُ المَسْجِدَ…ئەگەر کەسەکێ ژ هەوە هاتە مزگەفتێ بلا دو ڕوکعەتێن نڤێژێ بکەت بەری ڕوینیت.صحيح البخاريتێبینی
- ١٢٤ل دەمێ دوعاکرنێ نەبێژە {إن شاء الله}عَنْ أَنَسٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «إِذَا دَعَا أَحَدُكُمْ فَلْيَعْزِمْ فِي الدُّعَاءِ، وَلَا يَقُلْ:…ئەگەر ئێک ژ هەوە دوعا کرن بلا یێ ڕژد بیت د دوعاکرنێ دا، و بلا نەبێژیت: یا خودێ ئەگەر تە دڤێت بدە من، ژ بەر کو خودێ زۆری لێ ناهێتە کرن.صحيح مسلمتێبینی
- ١٢٥گوهدانا بەرپرس و سەرکردان د چاکیێ داعَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ أَنَّهُ قَالَ «عَلَى الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ فِيمَا…پێدڤیە ل سەر کەسێ موسلمان گوهداریا سەرکردە و بەرپرسێن خۆ بکەت د وی تشتی دا یێ حەژێ دکەت و حەژێ نەکەت ژی، ژ بلی وێ چەندێ کو فەرمانێ ب خرابیێ بکەت، و ئەگەر فەرمان ب خرابیێ کر، هینگێ نە گوهداری و نە گوهدان بۆ نینە.صحيح مسلم
- ١٢٦مەزنیا خێرا ب کارئینانا سیواکیعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ…ئەگەر نەببا گرانی ل سەر ئوممەتا من ئەز دا فەرمانێ ل وان کەم سیواکی ب کار بینن د گەل هەر نڤێژەکێ.صحيح مسلم
- ١٢٧ل ڕۆژا قیامەتێ خودێ سەح ناکەتە کێ؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «لاَ يَنْظُرُ اللَّهُ يَوْمَ القِيَامَةِ إِلَى مَنْ جَرَّ…ڕۆژا قیامەتێ خودێ سەح ناکەتە وی کەسی یێ جلکێ خۆ بۆ خۆمەزنکرن درێژ بکەت و بخشینیت.صحيح البخاري
- ١٢٨گونەها وی کەسێ بێژیتە موسلمانەکی (کافر)عَنْ أَبِي ذَرٍّ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللهِ ﷺ يَقُولُ «...وَمَنْ دَعَا رَجُلًا بِالْكُفْرِ، أَوْ قَالَ:…هەر کەسەکێ گازی زەلامەکی بکەت ب کوفرێ -ئانکو بێژیتێ ئەی کافر- یان بێژیتێ ئەی دوژمنێ خودێ، و گۆتنا وی هوسا نەبیت ئیلا دێ گۆتنا وی بۆ وی ب خۆ زڤڕیت.صحيح مسلمتێبینی
- ١٢٩هەمی سەرخۆشکەر د حەڕامن!عَنْ عَائِشَةَ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ».هەر ڤەخوارنەکا سەرخۆشکەر بیت یا حەڕامە.صحيح البخاري
- ١٣٠دلوڤانیعَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «مَنْ لَا يَرْحَمِ النَّاسَ، لَا يَرْحَمْهُ…هەر کەسێ دلوڤانیێ ب خەلکی نەبەت خودێ ژی دلوڤانیێ ب وی نابەت.صحيح مسلم
- ١٣١قەدەغەکرنا کەربوکین و حەسیدیێعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ: «لَا تَبَاغَضُوا، وَلَا تَحَاسَدُوا، وَلَا…کەربوکینێ ب ئێکودو نەبەن، و حەسیدیێ ب ئێکودو نەبەن، و پشتا خۆ نەدەنە ئێکودو، و ببنە بەندەیێن خودێ برایێن ئێک، و نە یا دورستە بۆ موسلمانی پشت بدەتە برایێ خۆ پتر ژ سێ - ڕۆژا -.صحيح مسلمتێبینی
- ١٣٢خێرا گۆتنا " سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ "عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «مَنْ قَالَ: سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ، فِي يَوْمٍ…هەر کەسەکێ د ڕۆژەکێ دا سەد جاران بێژیت: (سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ)، دێ گونەهێن وی هێنە ژێبرن، خۆ ئەگەر وەکی کەفا دەریای بن.صحيح البخاري
- ١٣٣ئادابێن سلاڤکرنێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلَى الْمَاشِي، وَالْمَاشِي عَلَى…ئەوێ سیار دێ سلاڤ کەتە یێ پیادە - ب پێا دچیت -، و کەسێ پیادە دێ سلاڤ کەتە یێ ڕوینشتی، و یێن کێم دێ سلاڤ کەنە یێن گەلەک.صحيح مسلم
- ١٣٤مەزنیا کرنا زکرێ خودێعَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ ﷺ «مَثَلُ الَّذِي يَذْكُرُ رَبَّهُ وَالَّذِي لاَ يَذْكُرُ رَبَّهُ،…مەتەلا وی کەسێ زکرێ خودێ دکەت و وی کەسێ زکرێ خودێ نەکەت، وەکی مەتەلا ساخی و مرییە.صحيح البخاري
- ١٣٥ئەگەر سێ کەس د گەل ئێک بوون بلا دو ب تنێ نەئاخڤنعَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ مَسْعُود، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «إِذَا كُنْتُمْ ثَلَاثَةً، فَلَا يَتَنَاجَى…ئەگەر هوین سێ کەس بوون، بلا دو ب تنێ نەئاخڤن و پصتەپصتێ نەکەن بێ کەسێ دی، ژ بەر کو ئەڤ چەندە دێ وی دلگران کەت.صحيح مسلم
- ١٣٦زۆرداری تاریاتییە ل ڕۆژا قیامەتێعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ, عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «الظُّلْمُ ظُلُمَاتٌ يَوْمَ القِيَامَةِ».زۆرداری تاریاتییە ل ڕۆژا قیامەتێ.صحيح البخاري
- ١٣٧مافێن موسلمانی ل سەر موسلمانی چنە؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ يَقُولُ «حَقُّ المُسْلِمِ عَلَى المُسْلِمِ خَمْسٌ:…(مافێن موسلمانی ل سەر موسلمانی پێنجن: بەرسڤدانا سلاڤێ، سەرەدانا نەساخی، ل دویڤ چوونا جەنازەی، و ئەگەر داخواز کرە خوارنێ بەرسڤا داخوازیا وی بدەت، ئەگەر بێهنژی بێژیتێ (يرحمُك اللهُ)).(يرحمُك اللهُ): خودێ ڕەحمێ ب تە ببەت. (وەرگێڕ)صحيح البخاريتێبینی
- ١٣٨گونەها وی کەسێ صەیەکی هەلبگریتعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «مَنِ اتَّخَذَ كَلْبًا، لَيْسَ بِكَلْبِ صَيْدٍ، وَلَا…هەر کەسەکێ صەیەکی ب خودان کەت، ژ بلی صەیێ نێچیرێ، و صەیێ زێرەڤانیا پەزی، دێ هەر ڕۆژ هندی قیراتەکێ - ئانکو چیایەکێ مەزن - ژ کریارێن وی یێن چاک کێم بن.صحيح مسلم
- ١٣٩سزایێ وی بەرپرسێ فێلا ل مللەتێ خۆ بکەتعَنْ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ ﷺ يَقُولُ: «مَا مِنْ عَبْدٍ اسْتَرْعَاهُ اللَّهُ…(هەر بەنەدەیەکێ خودێ ل سەر هندەک کەسان بکەتە بەرپرس، و ئەو ب شیرەتکرنێ وان نەپارێزیت، ئیلا ئەو بێهنا بەهەشتێ نابینیت). ئانکو: ناچیتە بەهەشتێ.صحيح البخاري
- ١٤٠سڤکترین سزایێ جەهنەمێعَنِ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ يَقُولُ «إِنَّ أَهْوَنَ أَهْلِ النَّارِ…سڤکترین سزایێ خەلکێ جەهنەمێ یێ زەلامەکییە دێ دو پەلێن ئاگری داننە بن پێن وی، مێشکێ وی دێ د سەری دا کەلیت.صحيح مسلمتێبینی
- ١٤١ژێچوونا گونەهان د گەل کرنا نڤێژێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ «أَرَأَيْتُمْ لَوْ أَنَّ نَهَرًا بِبَابِ…بێژنە من ئەگەر ئێک ژ هەوە ڕویبارەک ل بەر دەرگەهێ ماڵا وی ڕا دەرباز بیت و ئەو ڕۆژێ پێنج جاران خۆ تێدا بشۆت، ما دێ پیساتیەک مینیتە ل سەر لەشی؟ گۆتن: نەخێر، چ پیساتی نامیننە ل سەر لەشی، پێغەمبەری ﷺ گۆت: مەتەلا پێنج نڤێژا ژی ئەڤەیە، خودێ دێ گونەهێن هەوە ژێ بەت د گەل هەر نڤێژەکێ.صحيح البخاريتێبینی
- ١٤٢ئەزمانێ خۆ بپارێزەعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ ﷺ قَالَ «إِنَّ الْعَبْدَ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ،…هندی بەندەیە دێ گۆتنەکێ بێژیت، هزرا خۆ تێدا ناکەت –کا چ تێدایە-، ئەو گۆتن، پتر ژ دویرییا د ناڤبەرا ڕۆژهەلات و ڕۆژئاڤای دا، دێ وی د ناڤ ئاگری دا بەتە خوار.صحيح مسلمتێبینی
- ١٤٣شەهید پێنجنعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «الشُّهَدَاءُ خَمْسَةٌ: المَطْعُونُ، وَالمَبْطُونُ،…شەهید پێنجن: ئەوێ ب تاعونێ بمریت، و ئەوێ ب ئێشا زکی بمریت، و ئەوێ بخەندقیت، و ئەوێ تشتەک ب سەردا بکەڤیت، و ئەوێ د ڕێکا خودێ دا بهێتە کوشتن.صحيح البخاريتێبینی
- ١٤٤درەوکرن ب ناڤێ پێغەمبەری ﷺعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا، فَلْيَتَبَوَّأْ…هەر کەسەکێ ب مەرەم درەوەکێ ب ناڤێ من بکەت، بلا جهێ خۆ د ئاگری دا ئامادە بکەت.صحيح مسلمتێبینی
- ١٤٥بەردەوام کۆمەک دێ ل سەر حەقیێ مینیتعَنْ ثَوْبَانَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي ظَاهِرِينَ عَلَى الْحَقِّ،…بەردەوام کۆمەک ژ ئوممەتا من دێ ل سەر حەقیێ مینیت، ئەوێن هاریکاریا وان دهێلن زیانێ ل وان ناکەن، هەتا کو فەرمانا خودێ دهێت - ڕۆژا قیامەتێ -، ئەو هەر دێ د هوسا بن.صحيح مسلمتێبینی
- ١٤٦حەڕامیا موسیقێ ب هەمی جۆرێن وێ ڤەأَبُو مَالِكٍ الْأَشْعَرِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ ﷺ يَقُولُ «لَيَكُونَنَّ مِنْ أُمَّتِي أَقْوَامٌ،…ژ ئوممەتا من دێ کۆمەڵەک پەیدا بن، زنایێ و جلکێ ئارمیشی - حەریری - و ڤەخوارنا ئارەقێ و موسیقێ دێ حەلال کەن.صحيح البخاريتێبینی
- ١٤٧خۆپاراستن ژ دەججالیعَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ «مَنْ حَفِظَ عَشْرَ آيَاتٍ مِنْ أَوَّلِ سُورَةِ الْكَهْفِ…هەرکەسێ دەهـ ئایەتان ژ دەستپێکا (سورەت الکهف) ژ بەر کەتن، ئەو دێ ژ فتنا دەججالی هێتە پاراستن.صحيح مسلم
- ١٤٨گونەها بڕینا پەیوەندیێن مرۆڤایەتیعَنْ جُبَيْرَ بْنَ مُطْعِمٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ ﷺ يَقُولُ «لاَ يَدْخُلُ الجَنَّةَ قَاطِعٌ».ئەو کەسێ پەیوەندیێن خۆ د گەل مرۆڤێن خۆ ببڕیتن ناچیتە بەهەشتێ.صحيح البخاريتێبینی
- ١٤٩خێرا دوعاکرنێ بۆ برایێ موسلمانعَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «مَا مِنْ عَبْدٍ مُسْلِمٍ يَدْعُو لِأَخِيهِ بِظَهْرِ…نینە بەندەیەک ب نەپەنی ڤە دوعا بۆ برایێ خۆ یێ موسلمان بکەت، ئیلا دێ مەلائیکەتەک بێژیت: بۆ تە ژی وەکی وی - ژ دوعایێ -.صحيح مسلم
- ١٥٠ل هەمان جهـ فێل ل موسلمانی ناهێتە کرن ڤەعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ أَنَّهُ قَالَ: «لاَ يُلْدَغُ المُؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ وَاحِدٍ…د کونکەکێ ڕا دو جاران ب موسلمان ڤە ناهێتە دان.صحيح البخاريتێبینی
- ١٥١گونەها وی کەسێ سەرێ خۆ بەری پێشنڤێژی (ئیمامی) ڕاکەتعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ مُحَمَّدٌ ﷺ «أَمَا يَخْشَى الَّذِي يَرْفَعُ رَأْسَهُ قَبْلَ الْإِمَامِ،…ئەرێ ئەو کەسێ بەری پێشنڤێژی سەرێ خۆ ڕادکەت ناتڕسیت، کو خودێ سەری وی بگوهۆڕیت ب سەرێ گوهدرێژی؟!صحيح مسلم
- ١٥٢ل ڕۆژا قیامەتێ دێ د گەل وی بی یێ حەژێ دکەیعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُود: عَنِ النَّبِيِّ ﷺ أَنَّهُ قَالَ «المَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ».مرۆڤ یێ د گەل وی- ل قیامەتێ - یێ مرۆڤ حەژێ دکەت.صحيح البخاريتێبینی
- ١٥٣چ تشت دبیتە کەفارەتا گونەهان؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ كَانَ يَقُولُ «الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ، وَالْجُمْعَةُ إِلَى…هەر پێنج نڤێژێن فەڕز، و ژ ئەینیێ بۆ ئەینیێ، و ژ ڕەمەزانێ بۆ ڕەمەزانێ، کەفارەتا گونەهانە، ب مەرجەکی ئەگەر خۆ دویر بکەت ژ گونەهێن مەزن -الکبائر-.صحيح مسلم
- ١٥٤دەستێ بلند ئەو دەستەیە یێ ددەتعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «اليَدُ العُلْيَا خَيْرٌ مِنَ اليَدِ…دەستێ بلند ژ دەستێ نزم باشترە، دەستی بلند ئەو دەستەیە یێ - بۆ خودێ – ددەت، و دەستێ نزم ئەو دەستەیە یێ دخوازیت.صحيح البخاري
- ١٥٥چاکترین ڕۆژ کیژکە؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «خَيْرُ يَوْمٍ طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ يَوْمُ…چاکترین ڕۆژ کو ڕۆژ تێدا دهەلیت ڕۆژا ئەینییە، وێ ڕۆژێ ئادەم یێ هاتیە دورستکرن، و وێ ڕۆژێ خودێ یێ کریە د بەهەشتێ دا، و وێ ڕۆژێ یێ ژ بەهەشتێ دەرئێخستی.صحيح مسلم
- ١٥٦چوونا داخوازیا خوارنا ژنئینانێ {وەلیمە}عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «إِذَا دُعِيَ أَحَدُكُمْ إِلَى الوَلِيمَةِ…ئەگەر ئێک ژ وە هاتە داخوازکرن بۆ خوارنا - ژنئینانێ - بلا بچیت.صحيح البخاريتێبینی
- ١٥٧دەنگ بلندکرن و قێژی ل سەر مریعَنْ عُمَرَ بْنِ الخَطّاَبَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِمَا نِيحَ عَلَيْهِ».مری دێ هێتە سزادان د ناڤ قەبری دا ب ئەگەرێ وێ دەنگ بلندیا - گریێ – ل سەر دهێتە کرن.صحيح مسلمتێبینی
- ١٥٨هەر کەسێ چل کەس نڤێژێ ل سەر جەنازێ وی بکەنعَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ يَقُولُ «مَا مِنْ رَجُلٍ مُسْلِمٍ يَمُوتُ،…نینە موسلمانەک بمریت، و چل کەس نڤێژێ ل سەر بکەن، ب مەرجەکی ئەو چل کەسە چ هەڤپشکا - شریکا - بۆ خودێ نەدانن، ئیلا دێ خودێ ب ئەگەرێ شەفاعەتا وان ل گونەهێن وی بۆریت.صحيح مسلم
- ١٥٩داخوازا ژێبرنا گونەهان ژ خودێ {أسْتَغْفِرُ اللَّه}قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ «وَاللَّهِ إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ…ژ ئەبوو هورەیرەی –خودێ ژێ ڕازی بیت- گۆت: من گوهـ ل پێغەمبەرێ خودێ بوو ﷺ دگۆت: (سویند ب خودێ ئەز د ڕۆژەکێ دا پتر ژ حەفتێ جاران داخوازا ژێبرنا گونەهان ژ خودێ دکەم و تۆبە دکەم).صحيح البخاريتێبینی
- ١٦٠تۆبەکرن هەتا کەنگی دێ مینیت؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «مَنْ تَابَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ…هەر کەسەکێ تۆبە بکەت بەری ڕۆژ ژ ڕۆژئاڤایی بهەلیت، خودێ دێ تۆبەیا وی قەبیل کەت.صحيح مسلم
- ١٦١تە دڤێت حەفتێ ساڵان ژ ئاگرێ جەهنەمێ دویر بی؟عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «مَا مِنْ عَبْدٍ يَصُومُ يَوْمًا فِي سَبِيلِ…هەر کەسەکێ ڕۆژەکێ بۆ خودێ ب ڕۆژی بیت، ئیلا دێ خودێ ژ بەر ڤێ ڕۆژییێ حەفتێ پایزان -حەفتێ ساڵان- دێمی وی ژ ئاگرێ جەهنەمێ دویر کەت.صحيح مسلم
- ١٦٢باشترین کەس کییە؟عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ القُرْآنَ وَعَلَّمَهُ».باشترین کەس ئەوە یێ خۆ فێری قورئانێ دکەت و خەلکی ژی فێر دکەتێ.صحيح البخاريتێبینی
- ١٦٣خودێ ل هەمی گونەهێن شەهیدی خۆش دبیت ژ بلی دەینانعَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ «يُغْفَرُ لِلشَّهِيدِ كُلُّ ذَنْبٍ…خودێ دێ ل هەمی گونەهێن شەهیدی خۆش بیت ب تنێ دەین تێ نەبن.صحيح مسلمتێبینی
- ١٦٤ئەگەر خودێ خێر بۆ بەندەیەکی ڤیا دێ تۆشی نەخۆشیان کەتعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ «مَنْ يُرِدِ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا يُصِبْ مِنْهُ».ئەگەر خودێ خێر بۆ بەندەیەکێ خۆ ڤیا دێ تۆشی نەخۆشیان کەت.صحيح البخاريتێبینی
- ١٦٥ئەگەر تە بڤێت دێ ببیە {شەهید}عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «مَنْ طَلَبَ الشَّهَادَةَ صَادِقًا، أُعْطِيَهَا،…هەر کەسەکێ ب دلەکێ ڕاست داخوازا شەهیدبوونێ ژ خودێ بکەت دێ خودێ دەتێ، خۆ ئەگەر شەهید ژی نەبیت.صحيح مسلمتێبینی
- ١٦٦بەهەشت و جەهنەم ب چ هاتینە پەرژانکرن؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «حُجِبَتِ النَّارُ بِالشَّهَوَاتِ، وَحُجِبَتِ الجَنَّةُ…جەهنەم یا ب ئارەزوو و دلچووییان هاتیە پەرژانکرن، و بەهەشت یا ب نەخۆشی و بەرتەنگییان هاتیە پەرژانکرن.صحيح البخاريتێبینی
- ١٦٧داپوشینا عەیب و کێماسیێن بەندەیانعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «لَا يَسْتُرُ عَبْدٌ عَبْدًا فِي الدُّنْيَا، إِلَّا سَتَرَهُ…نینە بەندەیەک عەیب و کێماسیێن بەندەیەکی داپوشیت ل دونیایێ، ئیلا دێ خودێ عەیب و کێماسیێن وی داپوشیت ل ئاخرەتێ.صحيح مسلم
- ١٦٨گونەهێن مەزن کیژکن؟عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «الكَبَائِرُ: الإِشْرَاكُ بِاللَّهِ، وَعُقُوقُ…گونەهێن مەزن: دانانا هەڤپشکایە بۆ خودێ، و گەهاندنا نەخۆشیێیە بۆ دەیک و بابان، و کوشتنا کەسەکییە - ب نەحەقی -، و سویند خوارنا ب درەو.صحيح البخاريتێبینی
- ١٦٩مەزنیا خێرا ب خودانکرنا کچانعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «مَنْ عَالَ جَارِيَتَيْنِ حَتَّى تَبْلُغَا، جَاءَ…(هەر کەسەکێ دو کچان ب خودان بکەت - ل سەر ئاینێ ئیسلامێ - هەتا کو دگەهن - بالغ دبن -، ل ڕۆژا قیامەتێ ئەز و ئەو دێ د هوسا بین) و پێغەمبەری ﷺ هەردو تبلێن خۆ گەهاندنە ئێک.صحيح مسلمتێبینی
- ١٧٠سەفەر بۆ پیرۆزی ناهێتە کرن ئیلا بۆ سێ مزگەفتان نەبیتعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «لاَ تُشَدُّ الرِّحَالُ إِلَّا إِلَى ثَلاَثَةِ مَسَاجِدَ:…سەفەر ناهێتە کرن - بۆ هەر جهەکی ب مەبەستا پیرۆزیێ – ب تنێ بۆ سێ مزگەفتان نەبیت: مزگەفتا حەڕام - ل مەکەهێ - و مزگەفتا پێغەمبەری ﷺ - ل مەدینێ - و مزگەفتا ئەقصایێ - ل قودسێ -.صحيح البخاريتێبینی
- ١٧١کەنگی درەو د دورستن؟عَنِ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّ حُمَيْدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أُمَّهُ أُمَّ…درەوکەر ئەو نینە یێ د ناڤبەرا دو کەسان دا چاک دکەت، و چاکیێ دبێژیت و چاکیێ د ناڤبەرا وان دا دئینیت و دبەت.صحيح مسلمتێبینی
- ١٧٢من ژ ئاستێ من بلندتر لێ نەکەنعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، سَمِعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابَ، يَقُولُ عَلَى المِنْبَرِ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ ﷺ يَقُولُ…من - د مەدحکرنێ دا - بلند نەکەن وەکی فەلەیان عیسایێ کوڕێ مەریەمێ ﷺ بلندکری - هەتا گۆتی کوڕێ خودێیە! - بەلکو ئەز بەندەیێ خودێمە، ڤێجا بێژن بەندەیێ خودێیە و پێغەمبەرێ خودێیە.صحيح البخاري
- ١٧٣خۆشتڤیترین ناڤ ل دەڤ خودێ کیژکن؟عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «إِنَّ أَحَبَّ أَسْمَائِكُمْ إِلَى اللهِ عَبْدُ اللهِ…خۆشتڤیترین ناڤێن هەوە ل دەڤ خودێ (عەبدوللاهـ و عەبدورڕەحمان)ـن.صحيح مسلم
- ١٧٤گۆتنێن نەشرین نەبێژنە هەڤاڵێن پێغەمبەری ﷺعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الخُدْرِيِّ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ ﷺ «لاَ تَسُبُّوا أَصْحَابِي، فَلَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ…گۆتنێن نەشرین نەبێژنە هەڤاڵێن من، ئەگەر ئێک ژ هەوە هندی چیایێ ئوحودێ زێڕی د ڕێکا خودێ دا بمەزێخیت، ناگەهیتە هندی مستەکا وان، و خۆ ناگەهتە نیڤ مستا وان ژی.صحيح البخاريتێبینی
- ١٧٥حەژێکرنا دیدارا خودێعَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، أَنَّ نَبِيَّ اللهِ ﷺ قَالَ «مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللهِ، أَحَبَّ اللهُ…هەر کەسێ حەژ دیدارا خودێ بکەت، خودێ ژی دێ حەژ دیدارا وی کەت. و هەر کەسێ حەژ دیدارا خودێ نەکەت، خودێ ژی دێ حەژ دیدارا وی ناکەت.صحيح مسلم
- ١٧٦نیعمەتا لەش ساخی و دەم ڤاڵابوونێعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ ﷺ «نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ:…دو نیعمەتێن هەین گەلەک کەس ژێ د بێ ئاگەهن و د خوسارەتن: لەش ساخی و دەم ڤاڵاتی.صحيح البخاري
- ١٧٧نەرمی و ڕحەتیعَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «إِنَّ الرِّفْقَ لَا يَكُونُ فِي شَيْءٍ إِلَّا زَانَهُ، وَلَا…نینە نەرمی و ڕحەتی د تشتەکی دا بیت ئیلا دێ جوان کەت، و نینە د تشتەکی دا نەمینیت ئیلا دێ کرێت کەت.صحيح مسلم
- ١٧٨ئەگەر مێشەک کەفتە د ناڤ ڤەخوارنێ داعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ ﷺ «إِذَا وَقَعَ الذُّبَابُ فِي شَرَابِ أَحَدِكُمْ…ئەگەر مێشەک کەفتە د ناڤ ڤەخوارنا ئێک ژ هەوە دا بلا نقوم بکەت و پاش بهاڤێژیت، ژ بەر کو ل بن چەنگەکێ وێ دەردە و ل بن چەنگێ دی دەرمانە - شیفایە -.صحيح البخاريتێبینی
- ١٧٩گونەها پرسیارکرن و چوونا دەڤ فاڵچی و ساحرانعَنْ بَعْضِ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «مَنْ أَتَى عَرَّافًا فَسَأَلَهُ عَنْ شَيْءٍ، لَمْ…هەر کەسێ بچیتە دەڤ فاڵچییەکی و پرسیارا تشتەکی ژێ بکەت - خۆ باوەریێ ژی پێ نەئینیت - چل شەڤا نڤێژێن وی ناهێنە قەبیلکرن.صحيح مسلمتێبینی
- ١٨٠سێ تشت ل دویڤ مری دچنعَنْ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ «يَتْبَعُ المَيِّتَ ثَلاَثَةٌ، فَيَرْجِعُ اثْنَانِ…سێ تشت ل دویڤ مری دچن دو ژ وان دزڤڕن و ئێک د گەل دمینیت، کەسوکارێن وی، و سامانێ وی، و کریارێن وی، کەسوکار و سامانێ وی دێ زڤڕن، و کریارێن وی دێ د گەل مینن.صحيح البخاريتێبینی
- ١٨١خوین ئێکەم تشتە خودێ دادگەهێ ل سەر دکەتعَنْ عَبْدِ اللهِ بْنَ مَسْعُودٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «أَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ يَوْمَ…ل ڕۆژا قیامەتێ ئێکەم تشتێ خودێ دادگەهێ د ناڤبەرا مرۆڤان دا ل سەر دکەت خوین ڕێشتنە.صحيح مسلم
- ١٨٢مەلائیکەت ناچنە د ماڵەکێ ڤە کو وێنە هەلاویستبن!عَنْ أَبِي طَلْحَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «لاَ تَدْخُلُ المَلاَئِكَةُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ وَلاَ صُورَةٌ».مەلائیکەت ناچنە د ماڵەکێ ڤە کو وێنە یان صە تێڤە بن.صحيح البخاري
- ١٨٣دێ ل سەر وی حالی ساخ بی یێ تو ل سەر مریعَنْ جَابِرٍ قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ ﷺ يَقُولُ «يُبْعَثُ كُلُّ عَبْدٍ عَلَى مَا مَاتَ عَلَيْهِ».بەندە ل سەر چ حال بمریت دێ ل سەر هێتە زیندیکرن.صحيح مسلم
- ١٨٤خێرا ڕاستەرێکرنا کەسەکیعَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «...,فَوَاللَّهِ لَأَنْ يَهْدِيَ اللَّهُ بِكَ رَجُلًا…سویند ب خودێ ئەگەر خودێ کەسەکی ل سەر دەستێ تە ڕاستەڕێ بکەت، بۆ تە باشترە ژ حێشترێن سوڕ.صحيح البخاريتێبینی
- ١٨٥خێرا ب دەسڤەئینانا زانستێن شەرعیعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «...، وَمَنْ سَلَكَ طَرِيقًا يَلْتَمِسُ فِيهِ عِلْمًا،…هەر کەسێ ڕێکەکێ بۆ ب دەست ڤە ئینانا زانستێن شەرعی بگریت، خودێ دێ بۆ ڕێکەکێ پێ ب ساناهی کەت بۆ چوونا بەهەشتێ.صحيح مسلم
- ١٨٦واسواسا دلیعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ ﷺ «إِنَّ اللَّهَ تَجَاوَزَ لِي عَنْ أُمَّتِي مَا وَسْوَسَتْ…خودێ یێ ل ئوممەتا من بۆری ب وی تشتێ دهێتە د سینگێن وان دا ژ واسواسێ، هندی کریارێ پێ نەکەن یان نەبێژن.صحيح البخاري
- ١٨٧مەزنی و تڕسا جەهنەمێعَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «يُؤْتَى بِجَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ لَهَا…ڕۆژا قیامەتێ دێ جەهنەمێ ئینن حەفتێ هزار هەڤسارێن پێڤە، و هەر هەڤسارەکی حەفتێ هزار مەلائیکەت ڕادکێشن.صحيح مسلم
- ١٨٨چاکترینێن خەلکی کینە؟عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «خَيْرُ النَّاسِ قَرْنِي، ثُمَّ الَّذِينَ…چاکترینێن خەلکی ئەون یێن ل سەر دەمێ من ژیاین، وپاشی ئەون یێن پشتی وان دهێن - ئانکو تابعینە - وپاشی ئەون یێن پشتی وان دهێن - ئانکو تابعێن تابعیانە -.صحيح البخاريتێبینی
- ١٨٩پتریا خەلکێ بەهەشتێ هەژارنعَنْ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ مُحَمَّدٌ ﷺ «اطَّلَعْتُ فِي الْجَنَّةِ فَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا…من سەح کرە بەهەشتێ من دیت کو پتریا خەلکێ وێ هەژار بوون، و من سەح کرە جەهنەمێ من دیت کو پتریا خەلکێ وێ ئافرەت بوون.صحيح مسلم
- ١٩٠سویند ب خودێ ب تنێ دهێتە خوارنعَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ «مَنْ كَانَ حَالِفًا، فَلْيَحْلِفْ بِاللَّهِ أَوْ…هەر کەسێ سویند خوار، بلا ب خودێ سویند بخوت یان ژی خۆ بێ دەنگ بکەت.صحيح البخاري
- ١٩١خێرا وی کەسی یێ دەینێ خۆ وەرنەگریتعَنْ أَبِي قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ يَقُولُ «مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُنْجِيَهُ اللهُ مِنْ كُرَبِ…هەر کەسێ پێ خۆش بیت خودێ وی ژ تەنگاڤییێن ڕۆژا قیامەتێ ڕزگار بکەت، بلا پتر دەرفەتێ بدەتە دەینداری، یان ژی دەینێ خۆ بۆ بهێلیت.صحيح مسلم
- ١٩٢ئەمینێ ڤێ ئوممەتێ کییە؟عَنْ أَنَسٍ، قَالَ النَّبِيُّ ﷺ «لِكُلِّ أُمَّةٍ أَمِينٌ، وَأَمِينُ هَذِهِ الأُمَّةِ أَبُو عُبَيْدَةَ».هەر ئوممەتەکێ ئەمینەکێ هەی، و ئەمینێ ڤێ ئوممەتێ ئەبوو عوبەیدەیە.صحيح البخاريتێبینی
- ١٩٣خێرا صەلەواتدانا ل سەر پێغەمبەری ﷺعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ «مَنْ صَلَّى عَلَيَّ وَاحِدَةً صَلَّى الله عَلَيْهِ…هەر کەسێ صەلەواتەکێ بدەتە سەر من، دێ خودێ دەهـ صەلەواتان دەتە سەر.صحيح مسلمتێبینی
- ١٩٤هەمی کەس دێ چنە بەهەشتێ ئەو نەبیت یێ نەڤێتعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «كُلُّ أُمَّتِي يَدْخُلُونَ الجَنَّةَ إِلَّا مَنْ أَبَى»،…(ئوممەتا من هەمی دێ چنە بەهەشتێ ئەو نەبیت یێ نەڤێت بچیت) گۆتن: ڤێجا کیە یێ نەڤێت بچیت؟ گۆت: (هەر کەسەکێ گوهداریا فەرمانێن من بکەت ئەو دێ چیتە بەهەشتێ، و هەر کەسەکێ سەرپێچا فەرمانێن من بکەت ئەوی نەڤێت بچیتە بەهەشتێ).صحيح البخاريتێبینی
- ١٩٥خێرا نڤێژا عەیشا و سپێدێ ب جەماعەتعَنْ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ يَقُولُ «مَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ فِي جَمَاعَةٍ…هەر کەسێ نڤێژا عەیشا ب جەماعەت بکەت هەر وەکی وی نیڤەکا شەڤێ نڤێژ کرین، و هەر کەسێ نڤێژا سپێدێ ب جەماعەت بکەت هەر وەکی وی شەڤێ هەمیێ نڤێژ کرین.صحيح مسلم
- ١٩٦ئەگەر نڤێژ ژ بیرا تە چووعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «مَنْ نَسِيَ صَلاَةً فَلْيُصَلِّ إِذَا ذَكَرَهَا، لاَ…هەر کەسێ نڤێژەک ژ بیر کر، بلا دەمێ دهێتە بیرا وی بکەت، و ژ بلی ڤێ چ کەفارەت بۆ وێ نینن...صحيح البخاريتێبینی
- ١٩٧خرابترین کەس ل دەڤ خودێ کییە؟حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ…ل ڕۆژا قیامەتێ خرابترین کەس ل دەڤ خودێ، زەلامەکە نێزیکی خێزانا خۆ دبیت - ب شەڤ - پاشی نهێنییێن خۆ و خێزانا خۆ بەلاڤ دکەت و بۆ خەلکی دبێژیت.صحيح مسلم
- ١٩٨ل دەمێ دەستئاڤێ بەرێ خۆ نەدە قیبلێعَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ «إِذَا أَتَيْتُمُ الغَائِطَ فَلاَ تَسْتَقْبِلُوا…ئەگەر ئێک ژ هەوە چوو دەست ئاڤێ بلا بەرێ سینگێ خۆ نەدەتە قیبلێ و بلا پشتا خۆ ژی نەدەتێ بەلکو بلا بەرێ خۆ بدەتە ڕۆژئاڤای یان ڕۆژهەلاتی.صحيح البخاري
- ١٩٩ماڵێن خۆ نەکەنە گوڕستانعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ «لَا تَجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ مَقَابِرَ، إِنَّ الشَّيْطَانَ…ماڵێن خۆ نەکەنە گوڕستان، شەیتان ژ وێ ماڵێ دڕەڤیت یا (سورەت البقرة) لێ دهێتە خواندن.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٠٠پشتی بانگی دێ چ بێژی؟عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ النِّدَاءَ:…ژ جابرێ کوڕێ عەبدوللاهی –خودێ ژێ ڕازی بیت- گۆت: پێغەمبەرێ خودێ ﷺ دبێژیت: (هەر کەسێ گوهـ ل بانگی بوو و بێژیت: (اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ، وَالصَّلاَةِ القَائِمَةِ آتِ مُحَمَّدًا الوَسِيلَةَ وَالفَضِيلَةَ، وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ)، دێ هێژای شەفەعاتا من بیت ل ڕۆژا قیامەتێ).صحيح البخاريتێبینی
- ٢٠١چ تشت ژ دونیایێ و ئەو تشتێن د ناڤ دونیایێ دا چێترە؟عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «رَكْعَتَا الْفَجْرِ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا».دو ڕوکعەتێن بەری نڤێژا سپێدێ ژ دونیایێ و هەر تشتێ د دونیایێ دا چێترن.صحيح مسلم
- ٢٠٢بەلاڤکرنا دینیعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ «بَلِّغُوا عَنِّي وَلَوْ آيَةً، ...».ئەگەر ب تنێ ئایەتەک ژی بیت - دینێ خودێ - ژ من بگەهینن.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٠٣خێرا ڕۆژیگرتنا ڕۆژا عەرەفێ و عاشوڕایێعَنْ أَبِي قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ سُئِلَ عَنْ صَوْمِهِ؟... قَالَ: وَسُئِلَ عَنْ…دەربارەی ڕۆژیگرتنا ڕۆژا عەرەفێ پرسیار ژ پێغەمبەری ﷺ هاتە کرن، گۆت: (دبیتە کەفارەتا گونەهێن ساڵا بۆری و ساڵا ئەو تێدا)، و دەربارەی ڕۆژیگرتنا عاشوڕایێ پرسیار ژێ هاتە کرن، گۆت: (دبیتە کەفارەتا گونەهێن ساڵا بۆری).صحيح مسلمتێبینی
- ٢٠٤گرانترین نڤێژ ل دەڤ دوڕویانعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «إِنَّ أَثْقَلَ صَلَاةٍ عَلَى الْمُنَافِقِينَ صَلَاةُ…گرانترین نڤێژ ل دەڤ دوڕویان نڤێژا عەیشا و نڤێژا سپێدێیە، ئەگەر وان زانیبا چەند خێر تێدایە، دا هێن ئەگەر خۆ ل سەر چەلەپکا - دەستا - ژی با،...صحيح مسلم
- ٢٠٥خێرا نڤێژا ب جەماعەت و بەردەوام بوون ل سەرعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «مَنْ غَدَا إِلَى المَسْجِدِ وَرَاحَ، أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ…هەر کەسەکێ بچیتە مزگەفتێ سپێدە و ئێڤاران، خودێ دێ بۆ وی ل شوینا هەر چوونەکێ ماڵەکێ ل بەهەشتێ دورست کەت.صحيح البخاري
- ٢٠٦ئەگەر تە خرابیەک دیت بگوهۆڕەقَالَ أَبُو سَعِيد... سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ يَقُولُ «مَنْ رَأَى مِنْكُمْ مُنْكَرًا فَلْيُغَيِّرْهُ…هەر کەسەکێ ژ هەوە خرابیەک دیت بلا ب دەستێ خۆ بگوهۆڕیت، ئەگەر نەشیا بلا ب ئەزمانێ خۆ بگوهۆڕیت، ئەگەر نەشیا بلا ب دلێ خۆ بگوهۆڕیت، و ئەڤە لاوازترین ئیمانە.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٠٧خێرەکا هندی دو چیایێن مەزنعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ «مَنْ شَهِدَ الجَنَازَةَ حَتَّى يُصَلِّيَ، فَلَهُ…(هەر کەسەکێ ل سەر مریەکی ئامادە بیت هەتا نڤێژێ ل سەر بکەت، دێ خێرا قیڕاتەکی بۆ هێتە نڤێسین، و هەر کەسەکێ ئامادە ببیت هەتا بنئاخکرنێ دێ خێرا دو قیڕاتان بۆ هێتە نڤێسین)، گۆتن: هەردو قیڕات چنە؟ گۆت: (هندی دو چیایێن مەزنن).صحيح البخاري
- ٢٠٨پشتی مرنێ دێ مفای ژ چ بینی؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ «إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا…دەمێ مرۆڤەک دمریت کریارێن وی دێ ڕاوستن ب تنێ ب سێ تشتان نەبیت: ب خێرەکا بەردەوام - کو ل پشتی مرنا خۆ بهێلیت وەکی مزگەفت ئاڤاکرنێ -، یان زانستەکی ل دویڤ خۆ بهێلت مفا ژێ بهێتە وەرگرتن پشتی مرنا وی، یان ژی هندەک زارۆکێن چاک ل دویڤ خۆ بهێلیت دوعایان بۆ بکەن.صحيح مسلم
- ٢٠٩دڤێت سوجدە ل سەر حەفت هەستیان بیتعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ ﷺ «أُمِرْتُ أَنْ أَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْظُمٍ عَلَى…فەرمان یا ل من هاتیە کرن کو سوجدێ ل سەر حەفت هەستیان ببەم: ل سەر ئەنییێ و پێغەمبەری ﷺ ئیشارەت کرە دفنا خۆ، و هەردو دەستان، و هەردو چوکان، و سەرێ تبلێن هەردو پێیان، و فەرمان یا ل من هاتیە کرن ل دەمێ سوجدێ دا ئەز پرچ و جلکێن خۆ کۆم نەکەمە سەر ئێک.صحيح البخاري
- ٢١٠ژن ب ژنێ د ئیسلامێ دا نە یا دورستەعَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ «لَا شِغَارَ فِي الْإِسْلَامِ».ژن ب ژنێ د ئیسلامێ دا نینە.صحيح مسلمتێبینی
- ٢١١نڤێژێن سوننەت ل ماڵ ب خێرترنعَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ... فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ «...فَإِنَّ خَيْرَ صَلاَةِ المَرْءِ فِي…...باشترین نڤێژێن مرۆڤی ئەون یێن مرۆڤ ل ماڵ دکەت ژ بلی وان نڤێژێن فەڕز.صحيح البخاري
- ٢١٢چاکترین خۆشیا دونیایێ چیە؟عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَمْرٍو أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ «الدُّنْيَا مَتَاعٌ، وَخَيْرُ مَتَاعِ الدُّنْيَا…دونیا خۆشییەکا بەر وەختە، و چاکترین خۆشیا دونیایێ ئافرەتەکا چاکە.صحيح مسلمتێبینی
- ٢١٣بێ خواندنا سورەت (الفاتحة) نڤێژ قەبیل نابیتعَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ ﷺ «لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ…نڤێژ بۆ وی کەسی نینە یێ سورەتا فاتیحێ نەخوینیت.صحيح مسلم
- ٢١٤لەعنەت یێن ل وێ ئافرەتێ هاتینەکرن ئەوا بریێن خۆ دهەلکێشیتعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «لَعَنَ اللَّهُ الوَاشِمَاتِ وَالمُوتَشِمَاتِ،…خودێ لەعنەت یێن ل وێ ژنێ کرین یاخالا د لەشێ خۆ دکوڵیت - دەقا چێکەت - و یێن ل وێ ئافرەتێ ژی کرین یا بۆ چێدکەت، و ئەوێن بریێن خۆ دهەلکێشن و ئەوێن ددانێن خۆ ژێک جودا دکەن بۆ جوانیێ، کو چێکریێن خودێ دگوهۆڕن.صحيح البخاري
- ٢١٥نڤێژکرن د ڤان هەردو حالان دا نە یا دورستەعَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ «لَا صَلَاةَ بِحَضْرَةِ الطَّعَامِ، وَلَا هُوَ…ل دەمێ خوارنا ئامادە نڤێژ ناهێتە کرن، و ل وی دەمێ هەردو دەستنڤێژێن خۆ پاڵ بدەت - یێ تەنگاڤ بیت بۆ دەست ئاڤێ -.صحيح مسلم
- ٢١٦ل دونیایێ وەکی کەسەکێ غەریب یان ڕێڤینگەکی بژیعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ بِمَنْكِبِي فَقَالَ «كُنْ فِي الدُّنْيَا…د دونیایێ دا وەکی کەسەکێ غەریب یان ڕێڤینگەکی بژی.صحيح البخاريتێبینی
- ٢١٧نڤێژ ل دەمێ قامەتگرتنێ ناهێتە کرنعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلَاةُ فَلَا صَلَاةَ إِلَّا…ئەگەر قامەت هاتە گرتن چ نڤێژ نینن ئیلا نڤێژا فەڕز نەبیت.صحيح مسلمتێبینی
- ٢١٨ناڤێن پێغەمبەری ﷺعَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ «إِنَّ لِي أَسْمَاءً، أَنَا مُحَمَّدٌ،…من چەند ناڤەک یێن هەین، ئەز{موحەممەد}ـم، و ئەز{أحمد}ـم، و ئەز{ماحی}ـمە - ئانکو ژێبەر- خودێ کوفرێ ب من ژێ بەت، و ئەز{حاشر}ـم - ئانکو کۆمکەر- کو دێ خەلک پشتی من ژ قەبرا ڕابن و کۆم بن، و ئەز{عاقب}ـم - ئانکو ئەز دوماهیک پێغەمبەرم و کەس ل دویڤ من دا ناهێت -.صحيح البخاري
- ٢١٩خێرا ڕێزا ئێکێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «لَوْ تَعْلَمُونَ-أَوْ يَعْلَمُونَ-مَا فِي الصَّفِّ…ئەگەر خەلکی زانیبا کا چەند خێر د ڕێزا ئێکێ دا هەیە دا تیروپشکێ - قورعێ - کێشن کا کی دێ هێتە ڕێزا ئێکێ.صحيح مسلم
- ٢٢٠ئافرەتێن هەین ب جلکن د هەمان دەم دا د ڕویسن!عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «صِنْفَانِ مِنْ أَهْلِ النَّارِ لَمْ أَرَهُمَا، قَوْمٌ…دو کۆم ژ خەلکێ ئاگری من نەدیتینە: کۆمەکێ قامچییێن وەکی کوریا چێلێ یێن ڤێ پێ ل خەلکی ددەن، وکۆما دویێ هندەک ئافرەتن ب جلکن د هەمان دەم دا د ڕویسن، و د مەیلدارن و د سەرنجراکێشن، پرچا خۆ وەکی پشتا حێشترێ ل سەرێ خۆ کۆم دکەن، ئەو ناچنە بەهەشتێ، و بێهنا بەهەشتێ ژی ناچیتێ، و بێهنا بەهەشتێ ب دویراتیا هندێ و هندێ دچیت.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٢١چەوا حەژ پێغەمبەری ﷺ بکەین؟عَنْ أَنَسٍ، قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ ﷺ قَالَ «لاَ يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ، حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ…باوەریا کەس ژ هەوە تمام نابیت هەتا ئەز خۆشتڤیتر لێ نەهێم ل دەڤ وی ژ دایک و بابێن وی و زارۆکێن وی و ژ خەلکی هەمیێ.صحيح البخاري
- ٢٢٢نابیت ژ بن فەرمانا سەرکردێ موسلمان دەربکەڤیعَنْ حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ عَنْ النَّبِيُّ ﷺ قَالَ «يَكُونُ بَعْدِي أَئِمَّةٌ لَا يَهْتَدُونَ بِهُدَايَ،…(پشتی من دێ هندەک سەرکردە هێن کو ل سەر ڕێک و هیدایەتا من نینن، و ل سەر سوننەتا من ژی نینن، دێ هندەک زەلام ژ وان دەرکەڤن کو دلێن وان دلێن شەیتانینە د لەشێ مرۆڤان دا)، حوزەیفەی گۆت: ئەی پێغەمبەرێ خودێ ئەگەر ئەز گەهشتمە وێ ڕۆژێ ئەز چ بکەم؟ گۆت: (گوهداریا سەرکردە و بەرپرسێ خۆ بکە، خۆ ئەگەر ل پشتا تە هاتە دان، و ماڵێ تە هاتە برن، هەر ل بن فەرمانا سەرکردێ خۆ بە).صحيح مسلم
- ٢٢٣نابیت ب تنێ بمینیە د گەل ئافرەتەکێعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «لاَ يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ إِلَّا مَعَ ذِي مَحْرَمٍ».نابیت چ زەلام بمیننە د گەل ئافرەتەکێ ئیلا ئەو نەبیت کو مەحرەما وی بیت - مەحرەم ئەون یێن زەواج د گەل دورست نەبیت وەکی خالەت و مەتا... -.صحيح البخاري
- ٢٢٤سزایێ خۆمەزنکرنێ {دفنبلندیێ}عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ…(هەر کەسەکێ هندی دندکەکا هویر ژی مەزنی د دلی دا بیت ناچیتە بەهەشتێ) زەلامەکی گۆت: زەلام حەز دکەت جلکێن وی د جوان بن و پێلاڤا وی یا جوان بیت، پێغەمبەری ﷺ گۆت: (بێ گۆمان خودێ یێ جوانە و حەژ جوانیێ دکەت، خۆمەزنکرن ڕەتکرنا حەقیێیە، و کێمکرنا خەلکیە).صحيح مسلم
- ٢٢٥کارێن ئیمانداری جهێ مەندەهوشیێنە!عَنْ صُهَيْبٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «عَجَبًا لِأَمْرِ الْمُؤْمِنِ، إِنَّ أَمْرَهُ كُلَّهُ خَيْرٌ،…کارێن ئیمانداری جهێ مەندەهوشیێنە، هەمی کارێن وی بۆ ب خێر دهێنە نڤێسین، و ئەڤ چەندە بۆ کەسێ نینە ب تنێ ئیماندار نەبیت، ئەگەر خۆشیەک بۆ بهێت و دێ سوپاسیا خودێ کەت، ئەڤە دێ بۆ بیتە خێر، و ئەگەر تۆشی نەخۆشیەکێ بیت دێ صەبرێ کێشیت، ئەڤە ژی دێ بۆ بیتە خێر.صحيح مسلم
- ٢٢٦تووڕەبوون دەرگەهێ هەر خرابیەکێیەعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِلنَّبِيِّ ﷺ أَوْصِنِي، قَالَ «لاَ تَغْضَبْ» فَرَدَّدَ مِرَارًا،…زەلامەکی گۆتە پێغەمبەری ﷺ شیرەتەکێ ل من بکە، پێغەمبەری ﷺ گۆتێ (تووڕە نەبە) وی زەلامی چەند جارا گۆتنا خۆ دوبارە کر هەر پێغەمبەری ﷺ گۆتێ (تووڕە نەبە).صحيح البخاريتێبینی
- ٢٢٧چ کارێن چاک کێم نەبینەعَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ: قَالَ لِيَ النَّبِيُّ ﷺ «لَا تَحْقِرَنَّ مِنَ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا، وَلَوْ أَنْ…چ کارێن چاک کێم نەبینە، خۆ ئەگەر ئەو بیت تو ب ڕویەکێ گەش ل بەرانبەر برایێ خۆ ڕاوستی.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٢٨خێرا ب خودانکرنا ئێتیماعَنْ سَهْلٍ، قَالَ: رَسُولُ اللَّهِ ﷺ «وَأَنَا وَكَافِلُ اليَتِيمِ فِي الجَنَّةِ هَكَذَا» وَأَشَارَ…(ئەز و خودانکەرێ ئێتیمی د بەهەشتێ دا دهوساینە) و تبلا خۆ یا شەهدێ و یا نیڤێ گەهاندنە ئێک. ئانکو دێ گەلەک نێزیکێن ئێک بن ل بەهەشتێ وەکی ڤان هەردو تبلا.صحيح البخاري
- ٢٢٩ڕامانا خرابی و چاکییێ چییە؟عَنِ النَّوَّاسِ بْنِ سِمْعَانَ الْأَنْصَارِيِّ، قَالَ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ عَنِ الْبِرِّ وَالْإِثْمِ…چاکی ئانکو ڕەوشتێ جوان، و خرابی ئەو تشتە یێ د سینگێ تە دا بهێت و بچیت، و بۆ تە نەخۆش بیت کەسەک بزانیت.صحيح مسلم
- ٢٣٠گەنجینەکا بەهەشتێعَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ... عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى كَلِمَةٍ مِنْ كَنْزٍ مِنْ…(ئەرێ ئەز گۆتنەکێ نیشا تە نەدەم کو گەنجینەکە ژ گەنجینێن بەهەشتێ) گۆت: بەلێ ئەی پێغەمبەرێ خودێ، دەیبابێن من گوری تە ببن، پێغەمبەری ﷺ گۆتێ: بێژە (لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّە إِلَّا بِاللَّهِ).صحيح البخاريتێبینی
- ٢٣١گۆتنا {ئەگەر} دەرگەهی بۆ کارێ شەیتانی ڤەدکەتعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «الْمُؤْمِنُ الْقَوِيُّ، خَيْرٌ وَأَحَبُّ إِلَى اللهِ مِنَ…ئیماندارێ ب هێز باشتر و خۆشتڤیترە ل دەڤ خودێ ژ ئیماندارێ لاواز، و د هەردوکا دا چاکییا هەی، یێ ڕژد بە ل سەر وی تشتێ مفای ل تە دکەت، و پشت ب خودێ ببەستە، و کسلان و بێهیڤی نەبە، ئەگەر تشتەک ب سەرێ تە هات، نەبێژە {ئەگەر} من ئەڤە کربا ئەڤە دا هوسا و هوسا بیت، بەلکو بێژە خودێ هوسا یا حەز کری و هەر تشتەکێ بڤێت دێ کەت، چونکی گۆتنا {ئەگەر} دەرگەهێ کارێ شەیتانی ڤەدکەت.صحيح مسلم
- ٢٣٢دێ چەوا بەرکەت کەڤیتە ماڵێ تە و تەمەنێ تە درێژ بیت؟عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ «مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُبْسَطَ لَهُ فِي…هەر کەسەکێ بڤێت ڕزقێ وی زێدە ببیت، یان ژی تەمەنێ وی درێژ ببیت، بلا پەیوەندیێن خۆ د گەل نێزیکێن خۆ بگەهینیت.صحيح البخاري
- ٢٣٣حەفتێ هزار کەس بێ حساب دێ چنە بەهەشتێعَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ «يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِي سَبْعُونَ…(حەفتێ هزار کەس ژ ئوممەتا من دێ چنە بەهەشتێ بێ حساب) گۆتن ئەو کینە ئەی پێغەمبەرێ خودێ؟ گۆت: (ئەون یێن داخوازا ڕوقیێ ژ خەلکی ناکەن کو پێڤە بخوینن، و باڵندا نافڕینن، و خۆ داخ ناکەن، و ب تنێ پشت ب خودێ دبەستن).صحيح مسلمتێبینی
- ٢٣٤چاکترین ڕۆژی کیژکە و چاکترین نڤێژ کیژکە؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «أَفْضَلُ الصِّيَامِ، بَعْدَ رَمَضَانَ، شَهْرُ اللهِ…ب خێرترین ڕۆژی پشتی یێن ڕەمەزانێ، ڕۆژیێن هەیڤێن موحەڕەمن، و ب خێرترین نڤێژ پشتی نڤێژێن فەڕز، نڤێژێن ب شەڤن - قیام اللیل -.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٣٥باوەشک ژ شەیتانییە!عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «التَّثَاؤُبُ مِنَ الشَّيْطَانِ، فَإِذَا تَثَاءَبَ أَحَدُكُمْ…باوەشک ژ شەیتانییە، ئەگەر ئێک ژ هەوە باوەشک هاتێ بلا ل دویڤ شیانێن خۆ بگریت، ژ بەر کو ئەگەر باوەشک هاتە ئێک ژ هەوە و گۆت: هاااا، شەیتان دێ پێ کەتە کەنی.صحيح البخاري
- ٢٣٦گونەها یاریکرنێ ب زاڕیعَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ «مَنْ لَعِبَ بِالنَّرْدَشِيرِ،…ئەو کەسێ یاریێ ب زاڕی بکەت، وەکی وییە یێ دەستێ خۆ ب خوین و گوشتێ بەڕازی بویاغ بکەت - صبغ بکەت -.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٣٧ئەگەر ستریەک ژی بچیتە د پێ تە ڕا دێ بۆ تە ب خێر هێتە نڤێسینوَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ: عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «مَا يُصِيبُ المُسْلِمَ، مِنْ نَصَبٍ وَلاَ وَصَبٍ، وَلاَ…نینە موسلمانەک تۆشی ماندیبوونەکێ یان نەساخیەکێ، یان هەر خەم و دڵتەنگی و ئازار و کوڤانەکێ بیت، هەتا ئەگەر ستریەک ژی د پێی ڕا بچیت، ئیلا دێ خودێ گونەهێن وی ژ بەر ڤێ چەندێ ژێ بەت.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٣٨خۆ ژ خوارنا حەڕام دویربکە دا دوعایێن تە قەبیل بنعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّ اللهَ طَيِّبٌ لَا يَقْبَلُ…بێژیت: یا خودێ یا خودێ، و ل هەمان دەم کو خوارنا وی یا حەڕامە، و ڤەخوارنا وی یا حەڕامە، و جلوبەرگێن وی د حەڕامن، و یێ ب حەڕامی تێر بووی، ڤێجا چەوا دێ خودێ بەرسڤا دوعایێن وی دەت؟).صحيح مسلمتێبینی
- ٢٣٩ب ڤی کاری خێرا خودبێ نامینیت!عَنْ سَعِيدُ بْنُ المُسَيِّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «إِذَا قُلْتَ…ئەگەر تە گۆتە هەڤاڵێ خۆ بێ دەنگ بە د ڕۆژا ئەینیێ دا و گۆتار خوین یێ گۆتارێ دخوینیت، ئەڤە تە گۆتنەکا زێدە و بێ بها گۆت.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٤٠خودێ پلەیێن کێ بلند دکەت؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللهِ ﷺ قَالَ «...وَمَا تَوَاضَعَ أَحَدٌ لِلَّهِ إِلَّا رَفَعَهُ اللهُ».نینە کەسەک بۆ خودێ نەفسا خۆ بچویک کەت {ئانکو یێ متواضع بیت}، ئیلا دێ خودێ پلە و پایەیێن وی بلند کەت.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٤١پاشڤەلێدان ژ چاڤلێکرنا جهی و فەلاعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «لَتَتْبَعُنَّ سَنَنَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ، شِبْرًا…(هوین دێ دویڤچوونا ڕێبازێن بەری خۆ کەن، بهۆست ب بهۆست، و گەز ب گەز، خۆ ئەگەر بچنە د کونکا بزنمشکی ڤە دێ هەر دویڤچوونا وان کەن) گۆتن ئەی پێغەمبەرێ خودێ ﷺ مەبەستا تە جهی و وفەلەنە؟ پێغەمبەری ﷺ گۆت: (پا کی؟).صحيح البخاريتێبینی
- ٢٤٢چ تشت یێ ل دەڤ پێغەمبەرێ مە ﷺ خۆشتڤییە؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «لَأَنْ أَقُولَ سُبْحَانَ اللهِ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ،…ئەگەر ئەز بێژم {سُبْحَانَ اللهِ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ، وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ، وَاللهُ أَكْبَرُ} بۆ من خۆشتڤیترە ژ هەمی وان تشتێن ڕۆژ ل سەر دهەلیت.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٤٣خۆشتڤیترین کار ل دەڤ خودێ چییە؟عَنْ عَائِشَةَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «... وَأَنَّ أَحَبَّ الأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ أَدْوَمُهَا…خۆشتڤیترین کار ل دەڤ خودێ ئەو کارە یێ بەندە ل سەر بەردەوام بیت خۆ ئەگەر یێ کێم ژی بیت.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٤٤سزایێ فێلکرنێ و چەکڕاکرنێ ل موسلمانیعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ «مَنْ حَمَلَ عَلَيْنَا السِّلَاحَ فَلَيْسَ مِنَّا، وَمَنْ…ئەوێ چەکی دژی مە هەلبگریت ئەو نە ژ مەیە، و ئەوێ فێلا - غشێ - ل مە بکەت ئەو نە ژ مەیە.صحيح مسلم
- ٢٤٥ڕاستکرنا ڕێزێن نڤێژێعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «سَوُّوا صُفُوفَكُمْ، فَإِنَّ تَسْوِيَةَ الصُّفُوفِ مِنْ…ڕێزێن خۆ ڕاست بکەن، ڕاستکرنا ڕێزا ژ تمامەتیا نڤێژێیە.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٤٦خودێ دێ سەح کەتە دل و کریارێن هەوەعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «إِنَّ اللهَ لَا يَنْظُرُ إِلَى صُوَرِكُمْ…هندیکە خودێیە سەح ناکەتە سەروسیمایێ هەوە و ماڵ و سامانێ هەوە، بەلکو دێ سەح کەتە دل و کریارێن هەوە.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٤٧چاکیا د گەل جیراناعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ «مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ، حَتَّى ظَنَنْتُ…بەردەوام جبریلی (عَلَيْهِ السَّلام) شیرەت ل من دکر کو د گەل جیرانا یێ چاک بم، هەتا من هزر کر کو دێ میرات گەهیتە وان.صحيح البخاري
- ٢٤٨دونیا زیندانا موسلمانییەعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «الدُّنْيَا سِجْنُ الْمُؤْمِنِ، وَجَنَّةُ الْكَافِرِ».دونیا زیندانا موسلمانییە، و بەهەشتا بێ باوەرییە.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٤٩نەفرەتکرنا موسلمانی وەکی کوشتنا وییەعَنْ أَبِي قِلاَبَةَ: أَنَّ ثَابِتَ بْنَ الضَّحَّاكِ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ الشَّجَرَةِ حَدَّثَهُ: أَنَّ…... هەر کەسەکێ نەفرتا - لەعنەتا - ل ئیماندارەکی بکەت هەر وەکی وی ئەو کوشتی، و هەر کەسەکێ ئیماندارەکی ب کافربوونێ تومەتبار بکەت هەر وەکی وی ئەو کوشتی.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٥٠تە دڤێت هزار خێر بۆ تە بهێنە نڤێسین؟عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ: كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللهِ ﷺ «أَيَعْجِزُ أَحَدُكُمْ أَنْ…(کەسەک ژ هەوە هەیە کو شیان نەبن ڕۆژێ هزار خێرا بکەت؟) پرسیارکەرەکی ژ دیوانێ پرسیار کر: چەوا ئێک ژ مە دێ هزار خێرا ب دەست خۆڤە ئینیت؟ پێغەمبەری ﷺ گۆت: (یێ سەد جارا بێژیت {سُبْحَانَ اللهِ}، هزار خێر دێ بۆ وی هێنە نڤێسین، یان دێ هزار گونەهێن وی هێنە ژێبرن).صحيح مسلم
- ٢٥١شارەزا بوون د دینی داعَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ: قَالَ حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ، خَطِيبًا يَقُولُ…هەر کەسەکێ خودێ خێر بۆ بڤێت، دێ د دینی دا شارەزا کەت.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٥٢ژ ڤان کەسان د دویر بنعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللهِ ﷺ أَنَّهُ قَالَ«سَيَكُونُ فِي آخِرِ أُمَّتِي أُنَاسٌ…دێ ل دوماهیکا ئوممەتا من خەلکەک پەیدا بن دێ هندەک گۆتنا بۆ هەوە بێژن کو نە هەوە و نە باب و باپیرێن هەوە ئەڤ چەندە گوهـ لێ نەبووینە ڤێجا د ئاگەهداری وان بن و خۆ ژێ دویر بکەن.صحيح مسلم (المقدمة)
- ٢٥٣ختمکرنا قورئانێ د دەمەکێ کێم داعَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «أَيَعْجِزُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَقْرَأَ فِي لَيْلَةٍ ثُلُثَ…(کەسەک ژ هەوە هەیە کو شیان نەبن سێئێکا قورئانێ بخوینیت د شەڤەکێ دا؟) گۆتن و چەوا دێ سێئێکا قورئانێ خوینیت د شەڤەکێ دا؟ پێغەمبەری ﷺ گۆت: (سورەتا ﴿قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ﴾ سێئێکا قورئانێیە).صحيح البخاريتێبینی
- ٢٥٤مەزنیا سوجدە برنێ بۆ خودێعَنْ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللهِ ﷺ... فَقَالَ: سَأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ رَسُولَ اللهِ ﷺ فَقَالَ «عَلَيْكَ…تە ئەمانەت گەلەک سوجدا بۆ خودێ ببە، ژ بەر کو نینە تو ئێک سوجدە بۆ خودێ ببەی ئیلا خودێ دێ پلەیەکا تە بلند کەت ب وێ سوجدێ، و گونەهەکا تە ژێ بەت ب وێ سوجدێ.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٥٥گونەها وی کەسێ خۆ بدەتە پاڵ زەلامەکێ دی ژ بلی بابێ خۆعَنْ عَاصِمٍ، قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عُثْمَانَ، قَالَ: سَمِعْتُ سَعْدًا، وَأَبَا بَكْرَةَ، فَقَالاَ: سَمِعْنَا…هەر کەسەکێ ناڤ و نەسەبێ خۆ بدەتە پاڵ زەلامەکێ دی ژ بلی بابێ خۆ، و بزانیت ئەڤە بابێ وی نینە. بەهەشت یا ل سەر وی حەڕامە.صحيح البخاري
- ٢٥٦ل دەڤ نەخۆشی گۆتنا خێرێ بێژەعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «إِذَا حَضَرْتُمُ الْمَرِيضَ، أَوِ الْمَيِّتَ، فَقُولُوا…دەمێ هوین سەرادانا نەخۆشەکی بکەن، یان ل سەر جەنازەکی ئامادەبن، گۆتنەکا خۆش و چاک بێژن، ژ بەر کو دێ مەلائیکەت ل سەر گۆتنا هەوە بێژن ئامین.صحيح مسلم
- ٢٥٧خودێ حەژ زەنگینێ ڤەشارتی و ژ خودێ تڕس دکەتعَنْ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ يَقُولُ «إِنَّ اللهَ يُحِبُّ الْعَبْدَ التَّقِيَّ،…ب ڕاستی خودێ حەژ بەندەیێ ژ خودێ تڕسێ زەنگینێ ڤەشارتی دکەت.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٥٨خودێ یێ نەرم حەلیمەعَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ ﷺ أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ «يَا عَائِشَةُ إِنَّ اللهَ رَفِيقٌ يُحِبُّ…ئەی عائیشا ب ڕاستی خودێ یێ نەرم و حەلیمە و حەژ نەرم و حەلیمیێ دکەت، و وێ ل سەر نەرم و حەلیمی یێ د دەتە بەندەی، یا ل سەر ڕەقی و زڤریێ نەدەت، و یا ل سەر غەیرێ وێ نەدەت.صحيح مسلم
- ٢٥٩خودێ نۆت و نەهـ ناڤ یێن هەینعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَالَ «إِنَّ لِلَّهِ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ اسْمًا، مِائَةً…خودێ نۆت و نەهـ ناڤ یێن هەین، سەدن ئێک تێ نەبیت، هەر کەسەکێ بهژمێریت و ژ بەر بکەت دێ چیتە بەهەشتێ.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٦٠قورئان دێ شەفاعەتێ بۆ خواندەڤانێ خۆ کەتعَنْ أَبُو أُمَامَةَ الْبَاهِلِيُّ، قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ يَقُولُ «اقْرَءُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّهُ…قورئانێ بخوینن ژ بەر کو ل ڕۆژا قیامەتێ دێ قورئان هێت شەفاعەتێ بۆ خودانێ خۆ کەت - خواندەڤانێ خۆ -.صحيح مسلم
- ٢٦١خرابترین ناڤ ل دەڤ خودێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ «أَخْنَى الأَسْمَاءِ يَوْمَ القِيَامَةِ عِنْدَ اللَّهِ…خرابترین ناڤ ل ڕۆژا قیامەتێ ل دەڤ خودێ ئەوە ناڤێ ئێکی یان ناسناڤێ وی {پاشایێ پاشایان} بیت.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٦٢نڤێژکرن بۆ لایێ قەبری دورست نینەعَنْ أَبِي مَرْثَدٍ الْغَنَوِيِّ، قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ «لَا تُصَلُّوا إِلَى الْقُبُورِ، وَلَا…نڤێژێ بۆ لایێ قەبری نەکەن، و ل سەر قەبری نەڕویننە خوار.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٦٣ئەگەر شەرم نەکەی تە چ دڤێت دێ کەی!!عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ النَّبِيُّ ﷺ «إِنَّ مِمَّا أَدْرَكَ النَّاسُ مِنْ كَلاَمِ النُّبُوَّةِ، إِذَا…ژ ئاخفتنێن پێغەمبەرێن دەسپێکێ سلاڤ لێ بن ئەوێن گەهشتینە خەلکی، ئەگەر شەرم نەکەی وێ بکە یا تە دڤێت.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٦٤خێرا شەش ڕۆژێن هەیڤا شەوالێعَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ «مَنْ صَامَ رَمَضَانَ ثُمَّ أَتْبَعَهُ سِتًّا…هەر کەسێ هەیڤا ڕەمەزانێ ب ڕۆژی بیت پاش شەش ڕۆژا ژ هەیڤا شەوالێ ب ڕۆژی بیت، هەر وەکی وی ساڵێ هەمیێ ڕۆژی گرتین.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٦٥مەزنیا خێرا نڤێژکرنێ ل مزگەفتا پێغەمبەری ﷺعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ: أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ «صَلاَةٌ فِي مَسْجِدِي هَذَا خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ صَلاَةٍ…نڤێژکرن ل ڤێ مزگەفتا من چێترە ژ هزار نڤێژێن مزگەفتێن دی، ژ بلی مزگەفتا حەڕام نەبیت – مزگەفتا مەککەهێ -.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٦٦ستوینێن ئیمانێ{وَفِي حَدِيث جِبْرِيل} , عنْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ...قَالَ (أي جِبْرِيل عَلَيهِ السَّلَام) فَأَخْبِرْنِي…ئیمان ئەڤەیە کو تە باوەری هەبیت ب خودێ و مەلائیکەتان و پەرتووکێن ئەسمانی و ڕۆژا قیامەتێ، و تە باوەری ب قەدەرا خودێ هەبیت ب باش و خراب.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٦٧گرنگینەدان ب حەلال و حەڕامیعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «يَأْتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ، لاَ يُبَالِي المَرْءُ مَا…سەردەمەک دێ ب سەر خەلکی دا هێت، زەلام گرنگییێ ب وی ماڵی نادەت یێ وەردگریت، ئەرێ کا ژ حەلالییە یان ژ حەڕامییە.صحيح البخاري
- ٢٦٨لەزکرن د بنئاخکرنا تەڕمێ مری داعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ «أَسْرِعُوا بِالْجِنَازَةِ، فَإِنْ تَكُ صَالِحَةً فَخَيْرٌ…لەزێ بکەن بۆ بنئاخکرنا جەنازەی، ژ بەر کو ئەگەر کەسەکێ چاک بیت ئەو باشیەکە هوین پێشکێشی وی دکەن، وئەگەر نە یێ هوسا بیت و کەسەکێ خراب بیت خرابیەکە هوین ژ سەر ملێن خۆ ددانن.صحيح البخاري
- ٢٦٩دین شیرەتەعَنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ «الدِّينُ النَّصِيحَةُ» قُلْنَا: لِمَنْ؟ قَالَ «لِلَّهِ…(دین شیرەتە) مە گۆتێ بۆکێ؟ پێغەمبەری ﷺ گۆت: (بۆ خودێ و بۆ پەرتووکا وی و بۆ پێغەمبەرێ وی و بۆ پێشەوایێن موسلمانان و بۆ گشت موسلمانان)صحيح مسلمتێبینی
- ٢٧٠قورئان یان دێ بیتە بەڵگە بۆ تە یان دێ بیتە بەڵگە ل سەر تەعَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْعَرِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «الطُّهُورُ شَطْرُ الْإِيمَانِ وَالْحَمْدُ…پاقژی (دەستنڤێژ) نیڤەکا ئیمانێیە، و {الْحَمْدُ لِلَّهِ} تەڕازیا خێرا تژی دکەت، و {سُبْحَانَ اللهِ و الْحَمْدُ لِلَّهِ} د ناڤبەرا ئەرد و ئەسمانی دا تژی دکەت، و نڤێژ ڕۆناهیە. و صەدەقە بەڵگەیە - بۆ ئیمانداران -، و صەبر کێشان ڕۆناهیە، و قورئان بەڵگەیە بۆ تە - شەفاعەتێ دێ بۆ تە کەت - یان بەڵگەیە ل سەر تە - دژی تە -، هەر کەسێ لێ ببیتە سپێدە نەفسا خۆ دفرۆشیت، یان دێ ڕزگار کەت - ب گوهدانا خودێ - یان دێ ژ ناڤ بەت - ب گونەهـ وسەرپێچیا -.صحيح مسلم
- ٢٧١مەزنترین گونەهـ چنە؟عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ قَالَ: سَأَلْتُ النَّبِيَّ ﷺ: أَيُّ الذَّنْبِ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ؟…عەبدوللاهێ کوڕێ مسعودی خودێ ژێ ڕازی بیت گۆت: من پرسیار ژ پێغەمبەری ﷺ کر: مەزنترین گونەهـ چیە؟ پێغەمبەریﷺ گۆت: (تو هەڤپشکەکی - شریکەکی - بۆ خودێ بدانی و خودێ تو یێ دورست کری). من گۆت: ئەڤە گەلەکا مەزنە، و پشتی ڤێ؟ پێغەمبەری ﷺ گۆت: (تو زارۆکێ خۆ بکوژی ژ تڕسا هندێ ڕزقی د گەل تە بخوت). من گۆت: و پشتی ڤێ؟ پێغەمبەری ﷺ گۆت: (زناکرن د گەل خێزانا جیرانی.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٧٢چوونا گونەهان د گەل دەستنڤێژ شیشتنێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ «إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُالْمُسْلِمُ-أَوِ الْمُؤْمِنُ-…دەمێ بەندەیێ موسلمان - ئیماندار - دەستنڤێژ شیشت، ئەگەر چاڤێن خۆ شیشتن هەر گونەهەکا ب چاڤان کری دێ د گەل ئاڤێ کەڤیت – یان دێ د گەل دوماهیک چپک کەڤن -، ئەگەر دەستێن خۆ شیشتن هەر گونەهەکا ب دەست کری دێ د گەل ئاڤێ کەڤیت - یان دێ د گەل دوماهیک چپک کەڤن -، ئەگەر پێن خۆ شیشتن هەر گونەهەکا ب پێیێن خۆ کری دێ د گەل ئاڤێ کەڤن – یان دێ د گەل دوماهیک چپک کەڤن - هەتا ژ گونەها پاقژ دبیت.صحيح مسلم
- ٢٧٣سزایێ وی کەسێ یێ هەوار دکەتە ژ بلی خودێعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ قَالَ النَّبِيُّ ﷺ «مَنْ مَاتَ وَهْوَ يَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ نِدًّا…هەر کەسەکێ بمریت و ئەو هەوار دکەتە ژ بلی خودێ دێ چیتە جەهنەمێ.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٧٤مەزنیا خێرا {تەوحیدێ} ئێکخودا پەرستنێعَنْ عُثْمَانَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ «مَنْ مَاتَ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ،…هەر کەسەکێ بمریت و دزانیت کو چ تشت ژ هێژای پەرستنێ نینن ژ بلی (الله)ـی دێ چیتە بەهەشتێ.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٧٥خۆپاراستن ب خودێ ژ چوار تشتاعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ يَدْعُو وَيَقُولُ «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ…پێغەمبەری ﷺ د نڤێژێ دا پشتی تەحیات ب دوماهیک دئینا دگۆت: (یا خودێ ئەز خۆ ب تە دپارێزم ژ عەزابا قەبری، و ژ عەزابا جەهنەمێ، و ژ فتنە و خرابیا ژیانێ و مرنێ، و ژ فتنە و خرابیا دەججالی).صحيح البخاريتێبینی
- ٢٧٦سیاسەتا پێغەمبەران (سلاڤێن خودێ لێ بن) یا چەوا بوو؟عَنْ أَبِي حَازِمٍ، قَالَ: قَاعَدْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ خَمْسَ سِنِينَ فَسَمِعْتُهُ يُحَدِّثُ، عَنِ النَّبِيِّ…(پێغەمبەران -سلاڤێن خودێ ل سەر بن- بەنی ئیسرائیلی ب ڕێڤە دبرن، هەر دەمەکێ پێغەمبەرەک نەمابا؛ خودێ پێغەمبەرەکێ دی بۆ فڕێ دکر دا جهێ وی بگریت، بەلێ چ پێغەمبەر د دویڤ من دا ناهێن، بەلێ دێ جێگر - سەرکردە - زێدەبن)، گۆتن: تو فەرمانا مە ب چ دکەی؟ پێغەمبەری ﷺ گۆت: (ب وەفا بن د سۆزێن خۆ دا د گەل جێگرێ ئێکێ، و جێگرێ د دویف وی دا دهێت، و مافێ وان بدەنێ، بێ گۆمان خودێ دێ پرسیارا وان کەت سەبارەت وان کەسا یێن دبن فەرمان و دەستهەلاتا وان دا).صحيح مسلمتێبینی
- ٢٧٧دوعا پێغەمبەری ﷺ بۆ خزمەتکارێ ویعَنْ قَتَادَةَ، قَالَ: سَمِعْتُ أَنَسًا، قَالَ: قَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ لِلنَّبِيِّ ﷺ: أَنَسٌ خَادِمُكَ،…ئوم سولەیمی گۆتە پێغەمبەری ﷺ: ئەنەس دێ بیتە خزمەتکارێ تە، پێغەمبەری ﷺ گۆت: (یا خودێ ماڵ و زارۆکێن وی زێدە بکە، و بەرەکەتێ بێخە وی تشتێ تە دایێ) {مەبەست ئەنەسێ کوڕێ مالکییە}.صحيح البخاري
- ٢٧٨حەمدا خودێ بکە دا ڕازیبوونا خودێ ب دەست خۆڤە بینیعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: «إِنَّ اللهَ لَيَرْضَى عَنِ الْعَبْدِ أَنْ يَأْكُلَ…ب ڕاستی دێ خودێ ژ وی بەندەی ڕازی بیت یێ دەمێ خوارنەکێ دخوت حەمد و سوپاسیا خودێ بکەت، یان دەمێ ڤەخوارنەکێ ڤەدخوت حەمد و سوپاسیا خودێ بکەت.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٧٩مافێ خودێ ل سەر بەندەیان چیە؟عَنْ مُعَاذٍ قَالَ: كُنْتُ رِدْفَ النَّبِيِّ ﷺ عَلَى حِمَارٍ يُقَالُ لَهُ عُفَيْرٌ، فَقَالَ: «يَا مُعَاذُ،…موعازێ کوڕێ جەبەلی - خودێ ژێ ڕازی بیت - گۆت: ئەز ل پشت پێغەمبەری ﷺ یێ سیار بووم ل سەر پشتا گوهدرێژەکی دگۆتنێ {عوفەیر}، گۆتە من: (ئەی موعاز ئەرێ تو دزانی مافێ خودێ ل سەر بەندەیێن وی چیە، و مافێ بەندەیان ل سەر خودێ چیە؟) من گۆتێ: خودێ و پێغەمبەرێ وی زاناترن، گۆت: (مافێ خودێ ل سەر بەندەیان ئەوە ئەو وی ب تنێ بپەرێسن و چ هەڤپشکا - شریکا - بۆ چێنەکەن، و مافێ بەندەیان ل سەر خودێ ئەوە ئەو وان سزا نەدەت یێن چ هەڤپشک - شریک - بۆ خودێ چێنەکرین)، من گۆتێ ئەی پێغەمبەرێ خودێ ڤێ مزگینیێ نەدەمە خەلکی؟ گۆت: (ڤێ مزیگینیێ نەدە خەلکی دێ تەمبەل بن - ئانکو ئەگەر بزانن ب تنێ دێ خۆ ب هیڤیا ڤێ مزگینیێ ڤە هێلن و کارێن چاک ناکەن -).صحيح البخاريتێبینی
- ٢٨٠دلێن مرۆڤان یێن د ناڤبەرا دو تبلێن خودێ داعَبْدَ اللهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، يَقُولُ: أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللهِ ﷺ، يَقُولُ: «إِنَّ قُلُوبَ…(ب ڕاستی دلێن کوڕێن بەنی ئادەمی هەمی یێن د ناڤبەرا دو تبلێن خودایێ مەزن دا، وەکی ئێک دلی هەر دەمێ بڤێت دشێت بگوهۆڕیت) پاشی پێغەمبەری ﷺ گۆت: (یا خودایێ تە شیان یێن هەین دلان بگوهۆڕی دلێن مە بگوهۆڕە بۆ پەرستنا خۆ).صحيح مسلمتێبینی
- ٢٨١ئیماندارێ قورئان خوین وەکی نارنجێیەعَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ: «مَثَلُ المُؤْمِنِ الَّذِي يَقْرَأُ القُرْآنَ كَالأُتْرُجَّةِ،…مەتەلا ئیماندارێ قورئانێ دخوینیت، وەکی مەتەلا نارنجێیە بێهنا وێ یا خۆشە و تاما وێ ژی یا خۆشە، و مەتەلا ئیماندارێ قورئانێ نەخوینیت، وەکی مەتەلا قەسپێیە تاما وێ یا خۆشە و بێهن نینە، و مەتەلا وی خرابکارێ قورئانێ دخوینیت وەکی مەتەلا گول ڕیحانێیە، بێهنا وێ یا خۆشە و تاما وێ یا تەعلە، و مەتەلا وی خرابکارێ قورئانێ نەخوینیت وەکی مەتەلا زەردەلیکێیە، تاما وێ یا تەعلە و چ بێهن ژی نینە.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٨٢ئەگەر خودێ دلوڤانیێ ب مە نەبەت ئەم ناچینە بەهەشتێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: «لَنْ يُدْخِلَ أَحَدًا مِنْكُمْ عَمَلُهُ الْجَنَّةَ»…(کەس ژ هەوە ناچیتە بەهەشتێ ب کریارێن خۆ)، گۆتن: خۆ تو ژی ئەی پێغەمبەرێ خودێ؟ گۆت: (خۆ ئەز ژی، ئیلا خودێ من د ناڤ دلوڤانی و فەزڵێ خۆ دا نقوم کەت)صحيح مسلمتێبینی
- ٢٨٣پێغەمبەرێ مە ﷺ دێ چەوا ل ڕۆژا قیامەتێ ئوممەتا خۆ نیاسیت؟عَنْ نُعَيْمٍ المُجْمِرِ، قَالَ: رَقِيتُ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ عَلَى ظَهْرِ المَسْجِدِ، فَتَوَضَّأَ، فَقَالَ:…ئوممەتا من دێ ل ڕۆژا قیامەتێ هێتە گازیکرن و دێ هێنە نیاسین ب شینوارێن دەستنڤێژێ کو د بریسکدار و سپینە.صحيح البخاري
- ٢٨٤چەند کارەک بۆ ژێبرنا گونەهاعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ: «أَلَا أَدُلُّكُمْ عَلَى مَا يَمْحُو اللهُ بِهِ…ئەرێ ئەز کارەکێ نیشا هەوە نەدەم کو خودێ گونەهێن هەوە پێ ژێ ببەت و پلەیێن هەوە بلند بکەت؟ گۆتن: بەلێ ئەی پێغەمبەرێ خودێ ﷺ، گۆت: (دەستنڤێژگرتن - ب دورستی - ل دەمێ نەڕحەتیێ، و گەلەک پێنگاڤ هاڤێتن بەرەڤ مزگەفتان، و چاڤەڕێبوونا نڤێژێ پشتی نڤێژێ، یێ ئەڤ سیفەتە ل دەڤ بن هەر وەکی وییە یێ تێکوشان بۆ خودێ کربیت.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٨٥دەرگەهێ ڕەیان بۆ کێیە؟عَنْ سَهْلٍ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ، قَالَ: «إِنَّ فِي الجَنَّةِ بَابًا يُقَالُ لَهُ الرَّيَّانُ، يَدْخُلُ مِنْهُ…دەرگەهەک یێ ل بەهەشتێ هەی دبێژنێ {ڕەیان}، ڕۆژیگر دێ د ڤی دەرگەهی ڕا چنە ژۆر، کەسەک ژ بلی وان تێڕا ناچیت، دێ هێتە گۆتن: کا ڕۆژیگر؟ دێ ڕابن و کەس ژ بلی وان ناچیتە ژۆر، و ئەگەر چوونە ژۆر دێ دەرگەهـ هێتە گرتن و کەسێ دی ناچیتە ژۆر.صحيح البخاري
- ٢٨٦نڤێژا ب جەماعەت ئەگەرە بۆ ژێبرنا گونەهانعَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ، قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ يَقُولُ: «مَنْ تَوَضَّأَ لِلصَّلَاةِ فَأَسْبَغَ…هەر کەسێ دەستنڤێژێ بۆ نڤێژێ ب شێوەکێ تمام بشۆت، پاشی بچیتە نڤێژا فەڕز، نڤێژێ د گەل خەلکی بکەت یان د گەل کۆمەڵەکێ یان ل مزگەفتێ دێ خودێ گونەهێن وی ژێ بەت.صحيح مسلم
- ٢٨٧گونەها خوارنا ڕیبایێعَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ، قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ ﷺ: «رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ رَجُلَيْنِ أَتَيَانِي،…من ئەڤ شەڤە - د خەونێ دا - دو زەلام دیتن هاتنە دەڤ من، ئەز دبرمە ئەردەکێ پیرۆز، و ئەم چووین هەتا گەهشتینە ل سەر ڕویبارەکێ ب خوین و زەلامەک د ناڤ ڕویباری دا بوو، و زەلامەکێ دی ل بەر لێڤا ڕویباری بوو و هندەک بەر ل بەر دەستێن وی بوون، هەر دەمێ ئەو زەلامێ د ڕویباری دا ڤیابا ژ ڕویباری دەربکەڤیت و گەهشتبا سەر لێڤێ؛ دا زەلامێ دی بەرەکی هاڤێتە د دەڤی دا، و دا زڤڕینیتە جهێ وی، ب ڤی شێوەی هەر جارەکا ڤیابا دەربکەڤیت زەلامێ دی نەدهێلا و بەرەک دهاڤێتە د دەڤی دا، دا زڤڕیتە جهێ خۆڤە، من ژی گۆت: ئەڤە چیە؟ گۆت: ئەوێ تو د ناڤ ڕویباری دا دبینی ڕیباخورە.صحيح البخاري
- ٢٨٨هوین دزانن مفلس کییە ل ڕۆژا قیامەتێ؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ، قَالَ: «أَتَدْرُونَ مَا الْمُفْلِسُ؟» قَالُوا: الْمُفْلِسُ…(ئەرێ هوین دزانن مفلس کییە؟) گۆتن: مفلس ل دەڤ مە ئەو کەسە یێ چ ماڵ و سامان نەبن، پێعەمبەری ﷺ گۆت: (مفلس ژ ئوممەتا من ل ڕۆژا قیامەتێ دێ هێت ب نڤێژ، و ڕۆژی، و زەکات ڤە - بەلێ - گۆتنێن نەشرین یێن گۆتینە ڤی، و درەو - بوهتان - بۆ ڤی یێن دورست کرین، و ماڵێ ڤی یێ خواری، و خوینا ڤی یا ڕێتی، و ئەڤە یێ قوتای، ڤێجا دێ ژ خێرێن وی دەنە ڤی و ژ خێرێن وی دەنە یێ دی، و ئەگەر خێرێن وی ب دوماهیک هاتن، دێ گونەهێن کەسێن بەرانبەر وەرگریت، پاشی دێ هێتە هاڤێتن بۆ ناڤ ئاگری).صحيح مسلمتێبینی
- ٢٨٩ئەرێ هوین دزانن غەیبەت چیە؟عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ، قَالَ: «أَتَدْرُونَ مَا الْغِيبَةُ؟» قَالُوا: اللهُ وَرَسُولُهُ…(ئەرێ هوین دزانن غەیبەت چیە؟) گۆتن خودێ و پێغەمبەرێ وی زاناترن، پێغەمبەری ﷺ گۆت: (ئەوە تو بەحسێ برایێ خۆ بکەی ب وی تشتێ وی پێ نەخۆش) هاتە گۆتن: ئەگەر ئەو سیفەتە ل دەڤ وی هەبیتن ژی؟ گۆت: (ئەگەر ئەوا تە گۆتی ل دەڤ هەبیت ئەڤە تە غەیبەتا وی کر، و ئەگەر ئەو چەندە ل دەڤ نەبوو ئەڤە تە درەو - بوهتان - کر).صحيح مسلم
- ٢٩٠ڕیباخور یێ هاتیە لەعنەتکرن ژ لایێ پێغەمبەرێ خودێ ڤە ﷺعَنْ جَابِرٍ، قَالَ: «لَعَنَ رَسُولُ اللهِ ﷺ آكِلَ الرِّبَا، وَمُؤْكِلَهُ، وَكَاتِبَهُ، وَشَاهِدَيْهِ»،…(پێغەمبەرێ خودێ ﷺ لەعنەت یێ ل وی کرین ئەوێ ڕیبایێ دخوت، و ئەوێ ددەت، و ئەوێ دنڤێسیت، و ئەوێ دبیتە دیدەڤان - شاهد - ژی) و گۆت: (هەمی - د گونەهێ دا - یەکسانن).صحيح مسلم
- ٢٩١بویاغکرنا (صبغکرنا) مویێن سپی ژ سەر و ڕیهاعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ النَّبِيُّ ﷺ: «إِنَّ اليَهُودَ وَالنَّصَارَى لَا يَصْبُغُونَ، فَخَالِفُوهُمْ».ب ڕاستی جهی و فەلە مویێن خۆ یێن سپی بویاغ ناکەن، ڤێجا هوین بەروڤاژی وان بکەن.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٩٢دەهـ کار ژ فیتڕەتێنە (ئانکو سرۆشتێ پاقژ یێ مرۆڤ ل سەر هاتیە دورستکرن)عَنْ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ شَيْبَةَ، عَنْ طَلْقِ بْنِ حَبِيبٍ، عَنْ عَبْدِ…(دەهـ کار ژ فیترەتا مرۆڤی یا پاقژن: کورتکرنا سمبێلا و بەردانا ڕیها و ب کارئینانا سیواکی و هلکێشانا ئاڤێ بۆ دفنێ (ل دەمێ دەستنڤێژێ) و کورتکرنا نینوکا و شیشتنا گەهێن دەستی و هلکێشانا مویێن بن کەفشا و تڕاشینا مویێن ل دور عەورەتی و خۆ شیشتن ب ئاڤێ پشتی چوونا دەست ئاڤێ) زەکەریای گۆت: موصعەبی گۆت: من یا دەهێ ژ بیر کر ئەز دبێژم ئاڤ ل دەڤی وەردانە.صحيح مسلم
- ٢٩٣نە دورستیا خوارن و ڤەخوارنێ د ئامانێ زێڕی و زیڤی داعَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ: خَرَجْنَا مَعَ حُذَيْفَةَ، وَذَكَرَ النَّبِيَّ ﷺ قَالَ: «لاَ تَشْرَبُوا فِي…د ئامانێ زێڕ و زیڤی دا ڤەنەخون، و ئارمیشی و دیباجی نەکەنە بەر خۆ، ئەو بۆ کافرانە ل دونیایێ، و بۆ هەوەنە ل ئاخرەتێ.صحيح البخاريتێبینی
- ٢٩٤خۆ بپارێزن ژ دو لەعنەتان!عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ: «اتَّقُوا اللَّعَّانَيْنِ» قَالُوا: وَمَا اللَّعَّانَانِ…(خۆ بپارێزن ژ دو لەعنەتان) گۆتن: ئەو دو لەعنەت کیژکن ئەی پێغەمبەرێ خودێ؟ پێغەمبەری ﷺ گۆت: (ئەو کەسێ پیساتیا خۆ دکەتە د ڕێکا خەلکی دا، یان پیساتیا خۆ دکەتە ل بن سیبەرا وان دا).صحيح مسلم
- ٢٩٥پێشخستنا لایێ ڕاستێ د کاران دانعَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: كَانَ النَّبِيُّ ﷺ «يُعْجِبُهُ التَّيَمُّنُ، فِي تَنَعُّلِهِ، وَتَرَجُّلِهِ،…پێغەمبەرێ خودێ ﷺ حەز ژ پێشخستنا لایێ ڕاستێ دکر، د کرنا پێلاڤێ دا، و د شەکرنا سەر و ڕیهان دا، و ل دەستنڤێژ شیشتنێ و د هەمی کارێن خۆ دا.صحيح البخاري
- ٢٩٦حەڕامە تو بمیزیە د ئاڤەکا ڕاوستیای دا!عَنْ جَابِرٍ عَنْ رَسُولِ اللهِ ﷺ «أَنَّهُ نَهَى أَنْ يُبَالَ فِي الْمَاءِ الرَّاكِدِ».پێغەمبەرێ خودێ ﷺ ئەم یێن پاشڤە لێ داین ژ میزتنا د ئاڤا ڕاوستیای دا.صحيح مسلمتێبینی
- ٢٩٧شەرم نەکرن د فێربوونا دینی داعَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ: جَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ،…(ئوم سەلەمەیێ) گۆت: (ئوم سولەیم) هاتە دەڤ پێغەمبەرێ خودێ ﷺ گۆت: ئەی پێغەمبەرێ خودێ، ب ڕاستی خودێ شەرم ژ بەحسکرنا حەقیێ ناکەت، ئەرێ سەرشویشتن واجب دبیت دەمێ ئافرەت دبینیت د خەو دا یا لەش گران بووی (ب جەنابەت کەتی)؟ گۆت: (بەلێ، ئەگەر ئاڤ دیت).صحيح البخاريتێبینی
- ٢٩٨کی ئێکەم کەسە دێ ژ قەبری دەرکەڤیت؟عَنِ الْأَوْزَاعِيِّ، حَدَّثَنِي أَبُو عَمَّارٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللهِ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنِي أَبُو…ئەز مەزنێ کوڕێن ئادەمیمە ل ڕۆژا قیامەتێ، و ئێکەم کەسم کو ژ قەبری دەردکەڤم، و ئێکەم کەسم شەفاعەتێ بکەم و ئێکەم کەسم شەفاعەت ژێ بهێتە وەرگرتن.صحيح مسلم
- ٢٩٩لەعنەت یا ل وی کەسی هاتیە کرن یێ خۆ وەکی ئافرەتا لێ بکەتعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: »لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ المُتَشَبِّهِينَ مِنَ…پێغەمبەرێ خودێ ﷺ لەعناتا ل وان زەلامان کری یێن خۆ وەکی ئافرەتا لێ دکەن، ولەعنەت یا ل وان ئافرەتا ژی کری یێن خۆ وەکی زەلامان لێ دکەن.صحيح البخاريتێبینی
- ٣٠٠خەبەر گۆتنا زەمانی نە یا دورستەعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ: «لَا تَسُبُّوا الدَّهْرَ، فَإِنَّ اللهَ هُوَ الدَّهْرُ».خەبەرا نەبێژنە زەمانی، ژ بەر کو خودێ زەمانە - ئانکو ئەوە زەمانی ب ڕێڤە دبەت و شەڤ و ڕۆژان دبۆرینیت -.صحيح مسلم
- ٣٠١دو تشت د گەل مرۆڤی مەزن دبنعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «يَكْبَرُ ابْنُ آدَمَ وَيَكْبَرُ مَعَهُ اثْنَانِ:…کوڕێن ئادەمی مەزن دبن و دو تشت د گەل مەزن دبن: حەژێکرنا ماڵی و حەژێکرنا تەمەن درێژییێ.صحيح البخاريتێبینی
- ٣٠٢ئەگەر حاکمی حوکم دورست دا دو خێر بۆ هەنەعَنْ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللهِ ﷺ قَالَ: «إِذَا حَكَمَ الْحَاكِمُ فَاجْتَهَدَ ثُمَّ…ئەگەر حاکمی ڤیا حوکمی بدەت و هەمی شیانێن خۆ ب کار ئینان و دورست حوکم دا دو خێر دێ گەهنێ، و ئەگەر هەمی شیانێن خۆ ب کار ئینان و خەلەت حوکم دا خێرەک دێ گەهیتێ.صحيح مسلمتێبینی
- ٣٠٣مرۆڤی چەند ماڵ هەبیت دێ هەر داخوازا پترێ کەت!!!عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ: سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، يَقُولُ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ ﷺ…ئەگەر کوڕێن ئادەمێ دو نهاڵێن ماڵێ دونیایێ هەبن دێ حەز کەت کو سێ هەبان، و ناڤخویا (زکێ) کوڕێن ئادەمی تژی ناکەت ئیلا ئاخ نەبیت، و خودێ دێ تۆبەیا وی کەسی وەرگریت یێ تۆبە بکەت.صحيح البخاري
- ٣٠٤ل دەمێ شەڕکرنێ هشیاری سەروچاڤان بەعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: «إِذَا قَاتَلَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ فَلْيَجْتَنِبِ…ئەگەر ئێک ژ هەوە د گەل برایێ خۆ ب شەڕ چوو بلا خۆ بپارێزیت ژ سەروچاڤێن وی.صحيح مسلمتێبینی
- ٣٠٥دلوڤانیا خودێ سەد پشکە ب تنێ پشکەک یا ل ئەردیعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ: «إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الرَّحْمَةَ يَوْمَ…ب ڕاستی خودێ دەمێ دلوڤانی دورست کری - کرە - سەد پشک، نۆت و نەهـ پشک ل دەڤ خۆ هێلان، و ب تنێ ئێک دلوڤانی بۆ هەمی چێکریێن خۆ فرێکر، ئەگەر بێ باوەرا ب وێ هەمی دلوڤانیا ل دەڤ خودێ هەیی زانیبا چ جاران بێ ئومێد نەدبوون ژ بەهەشتێ، و ئەگەر باوەرداران ب وی هەمی سزایێ ل دەڤ خودێ هەیی زانیبا چ جاران ژ جەهنەمێ پشتڕاست - ئەمین - نەدبوون.صحيح البخاري
- ٣٠٦ئێک ژ نیشانێن ڕۆژا قیامەتێ زێدەبوونا کوشتنێیەعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ ﷺ، قَالَ: «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَكْثُرَ الْهَرْجُ»…(قیامەت ڕانابیت هەتا کو هەرەج زێدە بیت) گۆتن: هەرەج چیە ئەی پێغەمبەرێ خودێ؟ گۆت: (کوشتن کوشتن).صحيح مسلم
- ٣٠٧پاراستنا ئەزمانی د گەل دەهمەنێ ئەگەرەکە بۆ چوونا بەهەشتێعَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ قَالَ: «مَنْ يَضْمَنْ لِي مَا بَيْنَ لَحْيَيْهِ وَمَا بَيْنَ…هەر کەسێ گرنتیێ بدەتە من - ب پاراستنا – وی تشتێ د ناڤبەرا هەردو ڕیهێت خۆ و د ناڤبەرا هەردو پێن خۆ دا؛ ئەز دێ گرنتیێ ب چوونا بەهەشتێ دەمێ.صحيح البخاريتێبینی
- ٣٠٨عەرشێ خودێ یێ ل سەر ئاڤێعَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ، يَقُولُ: «كَتَبَ اللهُ…خودایێ مەزن ئەندازێ چێکریێن خۆ یێن نڤێسین بەری وان دورست بکەت ب پێنجی هزار ساڵان، پاشی گۆت: عەرشێ خودێ یێ ل سەر ئاڤێ.صحيح مسلم
- ٣٠٩تڕس ژ ڕۆژا قیامەتێعَنْ سَعِيدِ بْنِ المُسَيِّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ كَانَ يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ: «لَوْ…ئەگەر هەوە ئەو زانیبا یا ئەز دزانم هوین دا کێم کەنە کەنی و گەلەک کەنە گری.صحيح البخاريتێبینی
- ٣١٠خودێ حەز دکەت ل بەندەیێن خۆ ببۆریتعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: «وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ لَمْ تُذْنِبُوا…سویند ب وی یێ نەفسا من د دەستی دا ئەگەر هوین گونەها نەکەن خودێ دێ هەوە بەت، و دێ قەومەکێ دی ئینیت کو گونەهـ کربان، و داخوازا ژێبرنا گونەها ژ خودێ کربا، دا خودێ ل وان ببۆریت.صحيح مسلم
- ٣١١بەهەشت و جەهنەم گەلەک د نێزیکێ بەندەینەعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ ﷺ: «الجَنَّةُ أَقْرَبُ إِلَى أَحَدِكُمْ مِنْ…بەهەشت بۆ ئێک ژ هەوە نێزیکترە ژ قەیتانکێن پێلاڤا وی، و جەهنەم ژی ب وی شێوەی.صحيح البخاري
- ٣١٢ناڤێن ڕویبارێن بەهەشتێعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ ﷺ: «سَيْحَانُ وَجَيْحَانُ، وَالْفُرَاتُ وَالنِّيلُ كُلٌّ…سەیحان و جەیحان، و فوڕات و نیل هەمی ژ ڕویبارێن بەهەشتێنە.صحيح مسلمتێبینی
- ٣١٣کەنگی ب ڕۆژی بین و کەنگی بخوین (بکەینە جەژن)عَنْ ابْنَ عُمَرَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ: «إِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَصُومُوا، وَإِذَا…پێغەمبەرێ خودێ ﷺ بەحسێ هەیڤا ئێک شەڤی کر و گۆت: (ئەگەر هەوە (هەیڤ) دیت ب ڕۆژی بن، ئەگەر هەوە دیتەڤە بخون ئانکو - بکەنە جەژن - ئەگەر ل بەر هەوە بەرزە بوو سیهـ ڕۆژا ژ هەیڤا شەعبانێ تمام بکەن - پاش بکەنە ئێکەم ڕۆژا هەیڤا ڕەمەزانێ -).صحيح البخاري
- ٣١٤مەزنترین فتنە و بەڵا ب سەر خەلکی دا دهێت چیە؟عَنْ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ ﷺ يَقُولُ: «مَا بَيْنَ خَلْقِ آدَمَ إِلَى قِيَامِ…د ناڤبەرا دورستبوونا ئادەمی دا ﷺ هەتا ڕۆژا قیامەتێ فتنەیەک دورست نەبوویە ژ فتنا دەججالی مەزنتر بیت.صحيح مسلمتێبینی
چ فەرمودە نەهاتنە دیتن.